Goudvissen verzorgen: ruimte, water en passend gezelschap

Slanke goudvis of hooggebouwde kweekvorm

Ook rondgebouwde vissen met uitpuilende ogen of lange vinnen behoren tot dezelfde soort als de slanke goudvis. Deze door kweek ontstane kenmerken kunnen hun bewegingsvrijheid beperken en de kans op verwondingen vergroten. Kijk voordat je een vis kiest of hij gecontroleerd zwemt, onbeschadigde vinnen heeft en ongehinderd kan zien. Bij bijzonder extreme lichaamsvormen kan de verzorging lastiger zijn.

De Britse brancheorganisatie voor de aquariumsector OATA noemt 25 cm een veelvoorkomende maximale lengte voor slanke goudvissen in een aquarium, maar meldt ook aanzienlijk grotere dieren. Volgens haar verzorgingsinformatie worden hooggebouwde kweekvormen meestal niet groter dan ongeveer 20 cm. Beide kunnen vele jaren leven. Plan het aquarium daarom voor de volwassen vissen, ook als jonge vissen er aanvankelijk klein in lijken.

Hoeveel ruimte hebben goudvissen nodig?

OATA noemt voor 1 volwassen hooggebouwde goudvis minstens 100 liter en voor elke extra volwassen vis nog eens 50 liter. Voor 2 vissen is dat minstens 150 liter. Naast de inhoud tellen ook de lengte en het bodemoppervlak van het aquarium mee. Een volwassen vis moet zich vrij kunnen omdraaien en een flinke afstand kunnen zwemmen. Het filter moet passen bij de grootte van het aquarium en het aantal vissen. Een geschikte grote vijver kan een slanke, actieve goudvis meer bewegingsruimte bieden dan een doorsnee aquarium in huis.

De inrichting kan open zwemruimte combineren met beschutte plekken. Met stevige planten en gladde decoratie kun je schuilplekken maken zonder de ruimte om te draaien te blokkeren. Scherpe randen en harde plastic planten kunnen lange vinnen of uitpuilende ogen verwonden. Goudvissen zoeken graag in de bodem naar voer. Geschikt zand of fijn aquariumgrind dat gemakkelijk schoon te maken is, geeft ze daarvoor de ruimte.

Waarom ook helder water getest moet worden

Uit voerresten en uitwerpselen komen ammoniak of ammonium vrij. Bacteriën in het filter zetten deze stoffen eerst om in nitriet en daarna in nitraat. Ammoniak en nitriet zijn giftig voor vissen en zouden in een aquarium met vissen niet meetbaar moeten zijn. Daarom laat je het filter vóór hun komst zonder vissen draaien, zodat de nodige bacteriën zich kunnen vermeerderen. Dit heet het indraaien van het aquarium.

Een ammoniakproduct dat speciaal bedoeld is om een aquarium zonder vissen in te draaien, dient volgens de gebruiksaanwijzing als voeding voor de bacteriën. Met tests op ammoniak, nitriet en nitraat zie je hoe de afbraak verloopt. Eerst stijgt de ammoniakwaarde, later de nitrietwaarde. Zodra er voldoende bacteriën zijn, dalen beide waarden weer. Direct na een dosis ammoniak kan een test nog een verhoogde waarde aangeven. Het filter is pas klaar voor de eerste vissen wanneer latere metingen, ook na nieuwe doseringen, herhaaldelijk 0 ammoniak en 0 nitriet laten zien.

Ook nadat de vissen in het aquarium zitten, belasten uitwerpselen en voerresten het water. Naast een passend filter zijn daarom regelmatige gedeeltelijke waterverversingen en watertests nodig. Bij hooggebouwde goudvissen moet de uitstroom van het filter slechts een zachte stroming veroorzaken, zodat ze er niet voortdurend tegenin hoeven te zwemmen.

Als kraanwater chloor of chloramine bevat, behandel het dan vóór gebruik met een geschikte waterconditioner voor aquaria, een middel dat deze stoffen onschadelijk maakt. Deze stoffen zijn schadelijk voor vissen. Nieuw water moet ook ongeveer dezelfde temperatuur hebben als het aquariumwater, om plotselinge veranderingen te voorkomen. OATA noemt ongeveer 15 tot 23 °C een gunstig bereik voor hooggebouwde goudvissen. Een plek zonder direct zonlicht helpt sterke opwarming te voorkomen.

Lees verder: Een zoetwateraquarium inrichten: bak, filter en water · Aquarium verzorgen: houd waterwaarden, filter en vissen in de gaten

Geschikt voer en een portie voor elke vis

Goudvisvoer in korrels of geperste brokjes (pellets) met de aanduiding ‘volledig voer’ is bedoeld als dagelijks hoofdvoer. Geschikte waterplanten, een beetje geblancheerde sla en af en toe watervlooien kunnen voor afwisseling zorgen. Blancheren betekent dat je de sla kort met heet water behandelt. Laat de sla weer afkoelen voordat je die aan de vissen geeft. Watervlooien zijn kleine zoetwaterkreeftjes die als visvoer worden verkocht. Bij sommige hooggebouwde goudvissen kan langzaam zinkend voer helpen als ze tijdens het eten aan het oppervlak veel lucht binnenkrijgen. Blijft een vis onbedoeld drijven, zakt hij weg of kantelt hij opzij, laat hem dan onderzoeken door een dierenarts die vissen behandelt.

Je kunt kleine porties op meerdere plekken aanbieden, zodat ook tragere vissen bij het voer kunnen. Verwijder resten die niet worden opgegeten, want die belasten het water. Een goudvis die op de bodem naar voer blijft zoeken, heeft niet per se te weinig gekregen. Ook tussen maaltijden door hoort zoeken naar voedsel bij zijn normale gedrag. Let bij het aanpassen van de porties daarom ook op of hij aankomt of afvalt.

Welke goudvissen passen bij elkaar?

De Australische dierenwelzijnsorganisatie RSPCA Australia raadt aan minstens 2 goudvissen te houden, als er genoeg ruimte is voor beide volwassen dieren. Ze moeten ongeveer even goed kunnen zwemmen en bij het voer kunnen. Snelle, slanke goudvissen kunnen tragere sluierstaarten van het voer verdringen of aan hun vinnen knabbelen. Dat ze allebei goudvissen zijn, betekent dus niet vanzelf dat ze goed samen kunnen leven.

Wil je een andere vissoort toevoegen, controleer dan vooraf of die dezelfde temperatuur en geschikte waterwaarden nodig heeft. Veel tropische vissen hebben andere behoeften. Heel kleine vissen kunnen later door een goudvis worden opgegeten, terwijl sommige soorten aan lange vinnen knabbelen. Ook hun uiteindelijke grootte, zwemsnelheid en toegang tot voer moeten bij elkaar passen. Houd nieuwe vissen eerst apart van de aanwezige dieren in een eigen aquarium met geschikt water en een ingedraaid filter. Deze periode van afzondering heet quarantaine en verkleint de kans dat ziekteverwekkers worden binnengebracht. Het Merck Veterinary Manual, een veterinair naslagwerk, noemt hiervoor 30 tot 60 dagen. Bespreek vooraf met een dierenarts die ervaring heeft met vissen welke duur voor jouw vissen passend is.

Lees verder: Aquariumvissen kiezen die goed samen kunnen leven

Veranderingen in de gezondheid vroeg opmerken

Een gezonde goudvis zwemt gecontroleerd, ademt regelmatig en toont belangstelling voor voer. Houdt hij zijn vinnen strak tegen zijn lichaam, schuurt hij langs voorwerpen, krijgt hij nieuwe vlekken of ademt hij duidelijk anders, laat dan snel een dierenarts die vissen behandelt naar de oorzaak kijken. Dat geldt ook als hij ongewoon lang op de bodem ligt. Hapt hij aan het wateroppervlak naar lucht, heeft hij ernstige ademhalingsproblemen of kan hij plotseling nauwelijks nog gecontroleerd zwemmen, neem dan onmiddellijk contact op met zo’n dierenarts.

Terwijl je veterinaire hulp regelt, kun je ammoniak, nitriet en de watertemperatuur meten en controleren of het filter werkt. Die resultaten helpen de dierenarts de situatie te beoordelen. Foto’s met een datum en aantekeningen over voer en waterverversingen laten ook zien wat er de afgelopen dagen is veranderd. Ze vervangen een onderzoek van de vis niet.