Zwaarddrager: zwemruimte, samenleven en jongen

Zo herken je mannetjes en vrouwtjes

Het zwaard bestaat uit het verlengde onderste deel van één staartvin. Vrouwtjes en jonge mannetjes hebben niet het zwaard van een volwassen mannetje. Kijk voor het geslacht ook naar de aarsvin, onderaan achter op het lichaam. Bij het mannetje vormt die een smal voortplantingsorgaan, het gonopodium. Bij het vrouwtje is de vin waaiervormig.

Er worden verschillende gekweekte varianten verkocht. Zwaarddragers kunnen ook met platy’s kruisen, zoals onderzoekslijnen van Xiphophorus laten zien. Daardoor kun je niet de afstamming van iedere winkelvariant bepalen. Vraag naar de soort en herkomst van de aangeboden vissen.

Kies de bak voor volwassen vissen

De Britse branchevereniging voor siervissen OATA noemt in haar folder een gebruikelijke lengte van acht tot twaalf centimeter en minimaal 80 liter. FishBase vermeldt een grotere totale lengte, tot 16 centimeter bij vrouwtjes. Gebruik die gegevens om de ruimte voor volwassen dieren te plannen. Een genoemd minimum betekent niet dat iedere groep in een bak van 80 liter past.

Een lang aquarium hoort een vrije zwemroute te bieden. Planten en andere inrichting langs de zijkanten kunnen meerdere schuilplaatsen vormen. Een vis moet niet eerst door de groep hoeven om de enige schuilplek te bereiken. Een hoge, smalle bak biedt minder zwemafstand dan een lange bak met dezelfde inhoud. Bespreek afmetingen, aantallen volwassen vissen en andere bewoners met een deskundige.

Lees verder: Een zoetwateraquarium inrichten: bak, filter en water

Water meten en het filter laten rijpen

OATA noemt voor platy’s en zwaarddragers 22 tot 27 °C en een pH van 7 tot 8. De pH beschrijft hoe zuur of alkalisch het water is. De totale hardheid, afgekort GH, geeft vooral het gehalte aan calcium en magnesium aan. Meet beide waarden en vraag naar de omstandigheden waarin de vissen eerder leefden. Verzorgingsfolders en gegevens over natuurlijke leefgebieden kunnen verschillende waarden noemen. Bespreek op basis van je metingen welke waterwaarden geschikt zijn voor de vissen die je wilt houden en of je die stabiel kunt houden.

Laat het filter zonder vissen rijpen. Bacteriën zetten schadelijke ammoniak uit afval om in nitriet, dat ook schadelijk is, en daarna in minder schadelijk nitraat. Deze voorbereiding heet indraaien. Gebruik een ammoniakproduct dat voor dit proces bedoeld is volgens de instructies. Na de voorgeschreven vervolgdoses moeten herhaalde tests nul ammoniak en nul nitriet aangeven voordat de vissen komen.

Blijf daarna testen en ververs regelmatig een deel van het water. Pas de temperatuur van het nieuwe water aan. Bevat het chloor of chloramine, gebruik dan waar nodig een geschikt waterbehandelingsmiddel. Deze ontsmettingsmiddelen kunnen vissen en filterbacteriën beschadigen.

Lees verder: Aquarium verzorgen: houd waterwaarden, filter en vissen in de gaten

Zorgen dat elke vis kan eten en tot rust kan komen

Mannetjes kunnen met elkaar botsen. OATA stelt ongeveer twee vrouwtjes per mannetje voor om zijn aandacht te verdelen, maar blijf je eigen groep volgen. Raakt een vrouwtje in een hoek opgesloten, wordt ze steeds opgejaagd of kan ze niet eten, beoordeel dan schuilplaatsen en groepssamenstelling opnieuw. Huisvest vissen zo nodig apart.

Vergelijk vóór het toevoegen van andere bewoners temperatuur, hardheid, volwassen grootte en gedrag. De activiteit van zwaarddragers kan schuwe vissen hinderen, waardoor zij moeilijker bij het voer komen. Kijk wie kan eten en waar een vis zich kan terugtrekken. Meer vissen toevoegen lost een probleem met samenleven niet betrouwbaar op.

Lees verder: Aquariumvissen kiezen die goed samen kunnen leven

Voer dat alle vissen kunnen eten

Zwaarddragers eten plantaardig en dierlijk voedsel. Geschikt volledig voer in vlokken of korrels kan de dagelijkse basis zijn. Volledig betekent samengesteld om de benodigde voedingsstoffen te leveren. Kleine hoeveelheden passend diepvriesvoer geven afwisseling. De deeltjes moeten klein genoeg zijn voor alle vissen. Voer voor een andere soort is niet automatisch passend omdat het er hetzelfde uitziet.

Verdeel kleine porties over meerdere plekken. Zo kun je zien of een dominante vis alles neemt en of de rest ook eet. Verwijder overgebleven voer en geef de volgende keer minder als er resten zijn. Spreek bij gedeelde verzorging af wie elke maaltijd geeft en zet porties klaar, zodat niemand per ongeluk opnieuw voert.

Ruimte voor groeiende jongen

Vrouwtjes leggen geen eitjes in de bak. De jongen ontwikkelen zich in hun lichaam en kunnen na de geboorte al zwemmen. Sommige verstoppen zich tussen de planten. Wil je ze grootbrengen, bereid dan vooraf extra huisvesting met een ingedraaid filter en fijn genoeg voer voor.

Naarmate de jongen groeien, nemen afval en benodigde hoeveelheid voer toe. Houd aantallen vissen en waterwaarden bij en regel hun toekomstige huisvesting. Een klein kweekbakje, een afgescheiden compartiment binnen het aquarium, biedt geen ruimte om de jongen daar onbeperkt te houden.

Wanneer onderzoek nodig is

Kijk elke dag hoe de vissen zwemmen en eten en of ze verwondingen hebben. Een vis die apart blijft, kan problemen met andere vissen of met zijn gezondheid hebben. Schuren, nieuwe vlekken of sneller ademen vragen advies van een dierenarts die vissen behandelt.

Krijgen meerdere vissen ineens moeite met ademhalen, regel dan onmiddellijk hulp terwijl je apparatuur en waterwaarden controleert. Een defect filter of een kapotte verwarming kan van belang zijn. Noteer ook recent onderhoud en de komst van nieuwe vissen. Data en foto’s helpen duidelijk te maken wat er is gebeurd.