Platy's houden: een groep, geschikt water en ruimte voor jongen

Platy's, zwaarddragers en het geslacht herkennen

Xiphophorus maculatus heeft een gedrongen lichaam. Mannelijke zwaarddragers hebben een verlengd onderste deel van de staartvin: het zwaard waaraan ze hun naam danken. Ontbreekt dat zwaard, dan is de vis niet automatisch een platy. Ook jonge en vrouwelijke zwaarddragers hebben namelijk geen zwaard. Controleer daarom vóór de aankoop om welke soort het precies gaat.

Bij mannelijke platy's is de aarsvin omgevormd tot een smal voortplantingsorgaan, het gonopodium. Deze vin zit aan de onderkant van het lichaam, vóór de staart. Bij vrouwtjes blijft de aarsvin waaiervormig. Als je het geslacht betrouwbaar kunt vaststellen, kun je de groep samenstellen en rekening houden met mogelijke jongen. Platy's kunnen meerdere jaren leven. Hun aquarium moet dus ook geschikt zijn wanneer ze volwassen zijn.

Planten rondom vrije zwemruimte

OATA noemt minstens 45 liter voor een kleine groep platy's. Dat is een ondergrens om van uit te gaan. Volwassen vissen en mogelijke jongen kunnen meer ruimte nodig hebben. Kies bij voorkeur een langwerpig aquarium waarin de groep samen kan zwemmen. Planten bieden beschutte plekken voor afzonderlijke vissen en jongen, terwijl er daarnaast voldoende vrije zwemruimte blijft. Een hoog, smal aquarium biedt bij hetzelfde volume minder ruimte voor zulke zwemroutes.

Het filter hoort het water te reinigen en in beweging te houden, zonder dat de vissen voortdurend tegen een sterke stroming in moeten zwemmen. Tussen de planten en de open ruimte kun je rustigere schuilplekken maken. Zet het aquarium zo neer dat direct zonlicht het water niet sterk opwarmt en tocht geen grote temperatuurschommelingen veroorzaakt.

Het water testen en het filter voorbereiden

OATA noemt voor platy's 17 tot 27 °C, een pH van 7 tot 8 en ongeveer 4 tot 12 Duitse graden totale hardheid. De pH geeft aan hoe zuur of basisch het water is. De totale hardheid hangt vooral samen met opgeloste calcium- en magnesiumzouten. Test vóór de aankoop zowel je kraanwater als het aquariumwater. Laat nieuwe vissen geleidelijk wennen aan de temperatuur en de waterwaarden in het aquarium. Vermijd grote of veelvuldige schommelingen.

Voordat de platy's komen, moet het filter zonder vissen worden voorbereid. Daarbij groeien bacteriën die schadelijke ammoniak eerst omzetten in nitriet en daarna in nitraat. Dit heet het indraaien van het filter. Voeg hiervoor een ammoniakproduct toe dat bedoeld is voor aquaria en volg de aanwijzingen van de fabrikant. Met tests zie je eerst de ammoniakwaarde stijgen en later de nitrietwaarde. Als er voldoende bacteriën zijn gegroeid, dalen beide waarden weer. Het filter is pas klaar voor de eerste vissen wanneer ook latere controles, na nieuwe doseringen, herhaaldelijk 0 ammoniak en 0 nitriet laten zien.

Blijf daarna het water testen, ververs regelmatig een deel ervan en voer bescheiden hoeveelheden. Chloor en chlooramine zijn ontsmettingsmiddelen die in kraanwater kunnen zitten. Behandel nieuw kraanwater waar nodig met een geschikte waterbereider tegen chloor of chlooramine.

Lees verder: Een zoetwateraquarium inrichten: bak, filter en water · Aquarium verzorgen: houd waterwaarden, filter en vissen in de gaten

Mannetjes, vrouwtjes en andere vissen

OATA adviseert minstens 3 platy's. In een gemengde groep is ongeveer 2 vrouwtjes per mannetje een goede verhouding. Zo richt een mannetje zijn aandacht niet steeds op hetzelfde vrouwtje. Planten moeten beschutting bieden zonder de zwemroutes te blokkeren. Wordt een vis voortdurend opgejaagd, verstopt hij zich bijna altijd of komt hij niet bij het voer, zorg dan voor meer schuilplekken en regel zo nodig een apart aquarium.

Wil je andere vissoorten toevoegen, vergelijk dan hun grootte als volwassen vis, geschikte temperatuur, waterhardheid en zwemgedrag met wat platy's nodig hebben. Rustig gedrag alleen maakt soorten nog niet geschikt om samen te houden. De waterwaarden moeten voor beide soorten passen. Een veel grotere vis kan kleine platy's of jongen als prooi zien.

Lees verder: Aquariumvissen kiezen die goed samen kunnen leven

Zo krijgen alle vissen voldoende voer

Vlokken of korrels van goede kwaliteit met de aanduiding volledig voer kunnen de dagelijkse basis vormen. Volledig voer is samengesteld om de vissen de voedingsstoffen te geven die ze nodig hebben. Plantaardige bestanddelen en af en toe kleine levende of ingevroren voedseldiertjes zorgen voor afwisseling. De stukjes moeten in hun kleine bek passen. Je kunt op meerdere plekken voeren en kijken of ook rustigere vissen iets krijgen.

Haal voer dat niet wordt opgegeten weg. Anders valt het uiteen en vervuilt het water. Houd over meerdere weken in de gaten of afzonderlijke platy's afvallen of ongewoon rond worden en bekijk hun voeding zo nodig opnieuw. Jonge vissen hebben extra kleine stukjes voer nodig. Als de groep groeit, kun je vaker meten of afvalstoffen zich in het water ophopen en of het filter de extra belasting aankan.

Houd al vóór de aankoop rekening met jongen

Platy's leggen geen eieren, maar krijgen levende jongen die meteen kunnen zwemmen. In een aquarium met planten kunnen sommige jongen aanvankelijk onopgemerkt opgroeien. Wil je mannetjes en vrouwtjes samenhouden, bepaal dan vóór de aankoop waar de jongen later kunnen leven. Ook een extra aquarium moet passend zijn ingericht en een voorbereid filter hebben. Een klein aquarium dat pas bij de geboorte haastig wordt opgezet, is daarvoor niet voldoende.

Een vrouwtje kan na een eerdere paring opnieuw jongen krijgen, ook als er inmiddels geen mannetje meer bij haar leeft. Een groep met alleen mannetjes voorkomt die mogelijkheid. Laat hun geslacht daarom vóór de aankoop betrouwbaar vaststellen. Let ook in zo'n groep op of de vissen elkaar opjagen.

Veranderingen in gedrag en tekenen van ziekte

Tijdens het dagelijkse voeren kun je zien hoe de platy's ademen, zwemmen en eten. Houdt een vis zijn vinnen strak tegen zijn lichaam, schuurt hij zich vaak, krijgt hij opvallende vlekken of zwemt hij in een ongebruikelijke houding, laat dan snel een dierenarts de oorzaak beoordelen. Dat geldt ook als hij zich blijvend van de groep afzondert. Bij duidelijke ademnood of ernstige zwakte is onmiddellijk hulp nodig van een dierenarts die vissen behandelt.

Meet de temperatuur, ammoniak, nitriet en pH terwijl je hulp regelt. De uitslagen helpen de dierenarts bij de beoordeling. Observeer nieuwe vissen eerst in een apart, passend ingericht aquarium met een eigen voorbereid filter. Dat verkleint de kans dat je ziekten in de bestaande groep introduceert. Foto's met een datum en aantekeningen over nieuwe vissen helpen om veranderingen te volgen.