Axolotl houden: koel water, zachte stroming en passend voer

Een salamander die in het water volwassen wordt

Axolotls veranderen normaal gesproken niet in salamanders die op het land leven. Ze groeien, worden geslachtsrijp en houden hun uitwendige kieuwen. Dat ze deze jeugdkenmerken behouden, heet neotenie. Daarom heeft een axolotlaquarium geen landgedeelte nodig. Wel heeft het dier zijn hele leven geschikt water en vrije toegang tot het wateroppervlak nodig.

Volwassen axolotls kunnen ongeveer 25 tot 30 cm lang worden en ongeveer 15 jaar leven, soms langer. Jonge dieren groeien niet allemaal even snel en happen naar alles wat beweegt. In de kweekkolonie die in het archief van de University of Kentucky wordt beschreven, worden grotere jonge dieren daarom van kleinere gescheiden om verwondingen te voorkomen. Als je 1 axolotl houdt, voorkom je zulke conflicten. Je kunt dan ook gemakkelijker zien hoeveel hij eet en of zijn ontlasting er normaal uitziet.

Veel bodemruimte, schuilplaatsen en zachte stroming

Een volwassen axolotl heeft een lang, breed aquarium nodig met veel ruimte op de bodem. Een hoog aquarium met een klein bodemoppervlak biedt weinig bruikbare ruimte, ook als er veel water in past. Volgens een informatieblad van een dierenartspraktijk blijven de waterwaarden in een aquarium van ongeveer 75 liter gemakkelijker stabiel dan in een heel klein aquarium. Op de bodem moet plaats zijn voor meerdere schuilplaatsen, met vrije doorgangen ertussen. Zet gladde holen, planten en grote, stevig liggende stenen zo neer dat de axolotl eronder of erachter kan schuilen. Scherpe randen kunnen zijn kwetsbare huid beschadigen.

Axolotls zuigen hun voer met een snelle beweging naar binnen en kunnen daarbij kleine steentjes inslikken. Een aquarium zonder bodembedekking is gemakkelijk schoon te houden en voorkomt dat risico. Grotere stenen zijn alleen geschikt als ze stevig liggen en veel te groot zijn om door te slikken. Het filter moet het water schoonhouden zonder een sterke stroming tegen de kieuwen te veroorzaken. Stel de uitstroom af of scherm hem af, zodat het water zachtjes het aquarium in stroomt. Vissen zijn lastige medebewoners. Kleine vissen kunnen worden opgegeten, terwijl grotere vissen aan de kieuwen kunnen knabbelen. Een goed sluitend deksel moet ontsnappen voorkomen en tegelijk luchtuitwisseling mogelijk maken.

Lees verder: Een zoetwateraquarium inrichten: bak, filter en water

Houd het water ook in de zomer koel

De verzorgingsgids die bij de University of Kentucky is gepubliceerd, noemt 15 tot 18 °C en waarschuwt voor temperaturen boven ongeveer 22 °C. Meet met een thermometer in het water op de plek waar de axolotl zich ophoudt. Direct zonlicht, warme apparatuur en een opgewarmde kamer kunnen het water snel warmer maken. Bepaal daarom vóór de zomer of een koele kamer volstaat of dat je een geschikte aquariumkoeler nodig hebt.

De verlichting moet zorgen voor een regelmatig dag- en nachtritme zonder het water op te warmen. Donkere schuilplaatsen moeten ook overdag bereikbaar zijn. Bereid nieuw water voor voordat je een deel van het aquariumwater ververst. Zorg dat de temperatuur en waterwaarden zo goed mogelijk overeenkomen met die in het aquarium. Zo veranderen de omstandigheden voor de axolotl niet plotseling wanneer je het water aanvult.

Het filter heeft tijd nodig om bacteriën op te bouwen

In een nieuw filter moeten nuttige bacteriën eerst groeien. Ze zetten giftige ammoniak uit ontlasting en voerresten om in eveneens giftig nitriet en daarna in nitraat. Het opbouwen van die bacteriën voordat er dieren in het aquarium komen, heet indraaien. Tijdens het indraaien horen er nog geen dieren in het aquarium. Gebruik een ammoniakproduct dat uitdrukkelijk bedoeld is om aquaria in te draaien en volg de gebruiksaanwijzing. Een huishoudelijk schoonmaakmiddel met ammoniak is hiervoor ongeschikt.

Eerst stijgt de hoeveelheid ammoniak, daarna de hoeveelheid nitriet. Pas wanneer er genoeg bacteriën zijn gegroeid, worden beide stoffen betrouwbaar afgebroken. Volg voor de dosering en de momenten van testen de productinstructies. Ook na elke volgende toevoeging volgens de gebruiksaanwijzing moeten tests laten zien dat ammoniak en nitriet weer tot 0 dalen. Eén meting van 0 bewijst niet dat het filter klaar is.

Kraanwater kan chloor of chlooramine bevatten. Die stoffen worden gebruikt om drinkwater te ontsmetten. Als ze in jouw kraanwater zitten, moet een geschikt waterbehandelingsmiddel ze verwijderen voordat het water in het aquarium komt. Ook gedestilleerd of extreem zacht water is ongeschikt.

Met een aquariumtestset kun je ammoniak, nitriet, nitraat, de pH-waarde en de totale hardheid meten. Voor de temperatuur heb je een thermometer nodig. De pH-waarde geeft aan hoe zuur of basisch het water is. De totale hardheid beschrijft de hoeveelheid opgeloste calcium- en magnesiumzouten. De historische verzorgingsgids noemt ongeveer pH 6,5 tot 8. De Britse branchevereniging voor aquariumdieren OATA noemt middelhard tot hard water, ongeveer 8 tot 18 °dH. °dH staat voor graden Duitse hardheid, een maat voor de hardheid van water. Test je kraanwater voordat je het aquarium inricht om te controleren of het geschikt is.

Zuig bij de wekelijkse verversing van een deel van het water voerresten en ontlasting weg. Als het filtermateriaal moet worden schoongemaakt, kun je het voorzichtig uitspoelen in water dat je uit het aquarium hebt gehaald. Zo blijven de nuttige bacteriën zo veel mogelijk behouden.

Lees verder: Aquarium verzorgen: houd waterwaarden, filter en vissen in de gaten

Pas het voer aan de groei van de axolotl aan

Axolotls eten dierlijk voedsel. Regenwormen uit een veilige bron en geschikte zinkende voerkorrels die als volledig voer voor axolotls bedoeld zijn, kunnen de basis vormen voor het voer van opgroeiende en volwassen dieren. Volledig voer is samengesteld om de benodigde voedingsstoffen te leveren. De stukken voer moeten in de bek passen en in hun geheel kunnen worden doorgeslikt. Haal resten na de maaltijd weg voordat ze het water belasten. Levende voervissen kunnen de axolotl verwonden of ziekteverwekkers binnenbrengen.

In de kweekkolonie die in het archief van de University of Kentucky wordt beschreven, krijgen heel kleine larven dagelijks pas uitgekomen artemia. Dat zijn piepkleine pekelkreeftjes. Naarmate de dieren groeien, komen er passende voerkorrels en andere prooidieren bij. Volwassen axolotls hebben minder vaak voer nodig. De historische gids noemt 3 tot 4 maaltijden per week, terwijl SPCA New Zealand ongeveer om de dag adviseert. Hoeveel een dier nodig heeft, hangt ook af van zijn groei en lichaamsconditie. Watertests helpen je zien of voerresten het aquariumwater belasten. Als je axolotl plotseling niet meer eet, controleer dan de temperatuur en waterwaarden. Houdt de verandering aan, laat dan een dierenarts met ervaring met amfibieën de oorzaak onderzoeken.

Merk veranderingen vroeg op

Als je dagelijks kort kijkt naar eetlust, huid, kieuwen, beweging en lichaamsvorm, leer je wat voor jouw axolotl normaal is. Lang stil op de bodem liggen is op zichzelf niet ongewoon. Drijft hij plotseling ongecontroleerd, lukt het hem niet goed om onder water te blijven of zie je witte wattenachtige plekken, wonden, zwellingen of duidelijk minder belangstelling voor voer? Controleer dan de waterwaarden en vraag een dierenarts om advies. Noteer ook de temperatuur, ammoniak, nitriet en de laatste waterverversingen. Bij duidelijke zwakte of ademhalingsproblemen is onmiddellijk hulp van een dierenarts nodig.

Pak een axolotl alleen vast als dat voor een noodzakelijke verplaatsing nodig is. Zijn huid en kieuwen raken gemakkelijk beschadigd. Een dierenarts met ervaring met in het water levende amfibieën kan uitleggen hoe je het dier voorzichtig vervoert en welke veranderingen onderzocht moeten worden. Geef zonder diagnose geen medicijnen voor vissen en behandel de axolotl niet met zoutbaden. Foto’s en meetwaarden met een datum helpen de dierenarts te beoordelen hoe een probleem zich heeft ontwikkeld.