Rouwgekko’s houden: kleine klimmers die zich zonder mannetje voortplanten

Kennismaken met de rouwgekko

Lepidodactylus lugubris is een kleine gekko uit het gebied rond de Indische en Stille Oceaan die ook naar andere streken is verspreid. De grote ogen en fijne donkere tekening op de rug vallen vaak als eerste op. Met staart worden de dieren ongeveer 8 cm lang, terwijl het lichaam zelf veel korter blijft. Hun kleur kan in de loop van de dag lichter of donkerder lijken.

Vrijwel alle rouwgekko’s zijn vrouwtjes. Ze planten zich voort door parthenogenese, ook wel maagdelijke voortplanting genoemd. Daarbij ontwikkelen jongen zich uit onbevruchte eieren. Er worden verschillende lijnen aangeboden die onder meer in hun tekening kunnen verschillen. De naam van een lijn verwijst naar de afstamming, niet naar een andere gekkosoort. Voor de verzorging is het vooral nuttig te weten hoe de dieren eerder werden gehouden en hoe ze met elkaar omgaan.

Een beplant terrarium met veel klimroutes

Rouwgekko’s gebruiken takken, bladeren en verticale oppervlakken. Voor twee of drie volwassen dieren van vergelijkbare grootte kun je bijvoorbeeld uitgaan van een terrarium van 45 × 45 × 60 cm. Takken, kurkbuizen en planten moeten de hoogte ook echt bereikbaar maken. Meer ruimte maakt het gemakkelijker om meerdere voerplekken en beschutte rustplaatsen aan te bieden.

Planten moeten het zicht tussen delen van het terrarium onderbreken, zodat een gekko uit het zicht van een ander kan gaan zitten. Takken in verschillende richtingen verbinden de plekken die ze gebruiken. Stukken kurk en dichte bladeren bieden schuilplaatsen op verschillende hoogten. Een vochtvasthoudende bodembedekking kan de luchtvochtigheid ondersteunen, maar de bodem mag niet voortdurend doorweekt blijven.

Vooral jonge gekko’s vinden openingen bij kabeldoorvoeren, deuren en ventilatieroosters met te grote mazen. Elke opening moet veilig zijn voor het kleinste dier, zonder de ventilatie af te sluiten. Kijk na het voeren even naar het deurkozijn voordat je de ruit sluit. Een gekko die daar zit, kan anders bekneld raken.

Lees verder: Reptielen houden: wat je vóór hun komst moet regelen

Warmte en licht in een klein terrarium

Rouwgekko’s zijn vooral in de schemering en ’s nachts actief, al kunnen ze ook overdag tevoorschijn komen. Een vast ritme van ongeveer twaalf uur licht en twaalf uur donker geeft structuur aan hun dag. ’s Nachts hoort de verlichting uit te zijn.

Overdag kun je voor het warmere bovendeel van het terrarium uitgaan van een luchttemperatuur van ongeveer 24 tot 27 °C. Koelere schuilplaatsen rond 22 tot 24 °C geven de gekko’s de keuze tussen warmere en koelere plekken. ’s Nachts kan de temperatuur dalen tot ongeveer 20 tot 22 °C. Metingen op meerdere plaatsen in het ingerichte terrarium laten zien of extra verwarming nodig is. Alleen de kamertemperatuur is daarvoor niet voldoende.

Een thermostaat meet met een voeler de temperatuur en regelt daarmee de aangesloten warmtebron. Extra verwarming moet zo’n regeling hebben. Met digitale thermometers met een voeler kun je de temperatuur bij rustplaatsen en schuilplekken controleren. Boven in het terrarium kunnen gekko’s dicht bij lampen komen. Plaats de lampen zo dat hete onderdelen en gevaarlijk warm gaas buiten hun bereik blijven. Direct zonlicht door een raam kan het terrarium ook oververhitten als de verwarming uitstaat.

Ook voor deze kleine gekko’s is zwakke UVB-verlichting zinvol, mits die goed wordt geplaatst. UVB is een deel van de ultraviolette straling van zonlicht en helpt bij de aanmaak van vitamine D3. Die vitamine helpt het lichaam calcium te gebruiken, onder meer voor botten en eierschalen. Het type lamp, de afstand en het gaas moeten op elkaar worden afgestemd. Onder dichte bladeren en in schuilplaatsen moeten de gekko’s helemaal uit de straling kunnen gaan zitten. Gebruik de geteste aanwijzingen van de fabrikant voor de gekozen lamp, liefst aangevuld met een meting op de hoogste plek waar de dieren kunnen komen.

Lees verder: Warmte en UVB in het terrarium goed regelen

Druppels om te drinken, zonder een voortdurend nat terrarium

Na het sproeien likken rouwgekko’s kleine druppels van bladeren en andere oppervlakken. Daarnaast hoort er een ondiep, goed bereikbaar bakje met vers water te staan. De toegang moet veilig zijn, zeker voor piepkleine jongen. Controleer het water en het bakje dagelijks en ververs het water en maak het bakje meteen schoon wanneer ze vuil zijn.

Een relatieve luchtvochtigheid van ongeveer 60 tot 80 procent is een bruikbare richtlijn. Een hygrometer geeft dat percentage aan en laat daarmee zien hoe vochtig de lucht bij de huidige temperatuur is. Meteen na het sproeien stijgt de waarde, waarna deze weer hoort te dalen. Ook natte bladeren en ruiten moeten tussendoor kunnen opdrogen. Hoe vaak je sproeit, hangt af van het terrarium, de beplanting en de lucht in de kamer.

Blijven de ruiten steeds nat of ruikt de lucht muf, dan is het verstandig de oorzaak te zoeken. Minder ventileren om een hoge waarde op de hygrometer vast te houden is geen goede oplossing. Planten, geschikte bodembedekking en afgestemd sproeien helpen het vocht op peil te houden terwijl verse lucht door het terrarium kan stromen.

Lees verder: Luchtvochtigheid en vervellen bij reptielen

Kleine insecten en geschikt volledig gekkovoer

Rouwgekko’s eten kleine insecten en nemen geschikt gekkovoer in poedervorm aan dat je met water mengt. Kies een product dat als volledig voer voor fruitetende gekko’s is samengesteld. Gewone fruitpuree of babyvoeding heeft niet dezelfde voedingsbalans. Vraag bij de aanschaf om te laten zien welk voer de dieren al goed eten.

Kleine porties vers aangemaakt gekkovoer, ongeveer om de dag aangeboden en aangevuld met voerinsecten die klein genoeg zijn, vormen een bruikbaar begin. Niet-vliegende fruitvliegjes uit een voederkweek maken de jacht goed zichtbaar. Begin met weinig insecten en kijk of alle gekko’s eten. Veel achtergebleven voerinsecten kunnen de dieren hinderen. Haal overgebleven pap uiterlijk de volgende dag weg en maak de bakjes schoon.

Meerdere ondiepe voerplekken op bereikbare plaatsen helpen de concurrentie te beperken. De porties moeten klein en de bakjes zo ondiep zijn dat de gekko’s niet door een dikke laag voer hoeven te lopen. Opgedroogde voerresten aan de tenen of kop kunnen de huid beschadigen en het vervellen bemoeilijken.

Eieren produceren kost voedingsstoffen, vooral calcium voor de schalen. Bij het voeren van insecten hoort daarom een passende aanvulling van calcium en vitaminen. Welk supplement en welke hoeveelheid geschikt zijn, hangt samen met het volledige voer, de UVB-verlichting en de dieren zelf. Een dierenarts met ervaring met reptielen kan helpen dit af te stemmen. Meerdere producten op gevoel combineren maakt de voeding niet evenwichtiger.

Lees verder: Reptielen voeren: kies voedsel dat bij de soort past

Kijken hoe de groep samenleeft

Rouwgekko’s communiceren met zachte geluidjes, staartbewegingen en korte ontmoetingen. Een kleine groep dieren van vergelijkbare grootte maakt die contacten mogelijk. Er kunnen ook rangverschillen en conflicten ontstaan. Een vergelijkbare lichaamsgrootte betekent dus niet vanzelf dat de dieren goed samengaan.

Let erop of elke gekko eet en geschikte rustplaatsen gebruikt. Een dier dat steeds wordt weggejaagd, afvalt of bijtwonden heeft, heeft een apart onderkomen nodig en zo nodig hulp van een dierenarts. Er moet daarom een extra ingericht terrarium beschikbaar zijn. Nieuwe dieren horen eerst apart onderzocht en geobserveerd te worden voordat je overweegt ze bij de groep te plaatsen.

Voor beginners is een terrarium met alleen rouwgekko’s het overzichtelijkst. Kikkers en andere kleine hagedissen hebben hun eigen behoeften en kunnen ziekten overdragen of als prooi of concurrent worden gezien. Ook pas uitgekomen rouwgekko’s kunnen het beste apart opgroeien, omdat grotere dieren hen kunnen verwonden.

Waarom er zonder mannetje toch jongen kunnen komen

Een vrouwtje kan zonder paring eieren leggen waar jongen uit komen. Meestal zijn het er twee. Ze blijven vastzitten aan de gekozen plek, bijvoorbeeld in een spleet in kurk of aan een terrariumwand. Ook een vrouwtje dat alleen leeft, kan dus jongen krijgen.

Trek vastgeplakte eieren niet van hun ondergrond, want daardoor kan de schaal breken. Uitneembare kurkbuizen of andere legplekken maken het gemakkelijker om de hele ondergrond met de eieren te verplaatsen. Bespreek voordat er eieren zijn met een ervaren kweker hoe je ermee wilt omgaan en waar jongen veilig kunnen opgroeien.

Jonge gekko’s hebben een verblijf nodig dat extra goed tegen ontsnappen is beveiligd, waarin je hen gemakkelijk kunt controleren, en zeer kleine voerinsecten. Hun geringe formaat maakt controle en verzorging lastiger dan bij volwassen dieren. Laat gekko’s nooit los in de natuur en leg hun eieren daar niet neer. Kun je niet zelf voor alle jongen zorgen, zoek dan op tijd naar deskundige nieuwe houders.

Vervelling en gezondheid volgen

Bij het vervellen wordt de buitenste huidlaag vernieuwd. Dat maakt groei mogelijk en vervangt het versleten oppervlak. Vooraf kunnen de kleuren doffer lijken. Rouwgekko’s eten de afgestoten huid vaak meteen op, waardoor er nauwelijks iets van de vervelling te zien blijft.

Oude huid mag niet strak rond de tenen of de staartpunt blijven zitten. Zulke ringetjes kunnen de doorbloeding belemmeren. Vraag een dierenarts met ervaring met reptielen om hulp als resten niet loskomen of een gekko moeite krijgt met klimmen. Vastzittende huid met een pincet proberen los te trekken kan die kleine tenen verwonden.

Duidelijk uitstekende heupbotten, langdurig niet willen eten, wonden of een afwijkende ademhaling vragen ook om beoordeling door een dierenarts. Een gekko die verplaatst moet worden, kun je meestal beter in een klein, veilig transportbakje leiden dan tussen je vingers proberen te vangen. Houd hem niet aan de staart vast. Deze kleine dieren zijn vooral geschikt om naar te kijken.

De dagelijkse verzorging goed regelen

De dagelijkse verzorging bestaat uit water, klimaatcontroles, naar de dieren kijken en de voerplekken controleren. Planten vragen ook onderhoud en vuile oppervlakken moeten worden schoongemaakt. Een beplant terrarium neemt die taken niet allemaal van je over. Voor een vakantie hoort de verzorger het sproeien, voer klaarmaken en veilig openen van het terrarium te oefenen.

Reken naast het terrarium, de verlichting en eventuele verwarming ook op kosten voor voederkweken, vervangende lampen en de dierenarts. Extra verblijven voor jongen of dieren die apart moeten zitten kosten eveneens ruimte en geld. De voorbereidingsplanner helpt je deze benodigdheden voor de komst van de gekko’s te organiseren. Met de stroomkostencalculator kun je de gebruikskosten van je eigen apparaten inschatten.