Siamese kempvis houden: warm water en een rustig territorium

Let op het lichaam én de vinnen

Betta splendens wordt in veel kleuren en vinvormen gekweekt. Zeer lange of zware vinnen kunnen het zwemmen bemoeilijken en langs ruwe randen beschadigd raken. Kijk vóór aankoop of de vis beheerst zwemt, bij zijn voer kan en zijn vinnen beweegt zonder zichtbare beschadigingen. RSPCA Australia beschrijft mogelijke gevolgen voor de gezondheid en het welzijn van kempvissen met sterk uitvergrote vinnen of lichaamsvormen.

Mannetjes zijn vaak opvallend gekleurd en verdedigen hun territorium. Vrouwtjes hebben meestal kortere vinnen, maar kunnen elkaar ook opjagen. Een groep vrouwtjes is daarom geen eenvoudige oplossing als je meerdere kempvissen wilt houden. Eén kempvis kan goed leven in een ruim aquarium met planten.

Ruimte om te verkennen en te rusten

Volgens OATA is 20 liter het minimum voor één mannetje. Een groter aquarium met voldoende bodemoppervlak biedt meer ruimte voor planten en vrije zwemroutes. Ook de temperatuur en de eigenschappen van het water zijn daarin makkelijker stabiel te houden. Vooral vissen met lange vinnen hebben veilige rustplekken nodig onder bladeren of op geschikte onderdelen van de inrichting, vlak bij het wateroppervlak. Scherpe plastic planten en smalle openingen kunnen hun vinnen beschadigen.

De uitstroom van het filter moet slechts een zachte stroming geven, zodat de kempvis er niet voortdurend tegenin hoeft te zwemmen. Het filter moet het water wel goed blijven reinigen. Sluit het aquarium veilig af met een deksel, zodat de vis er niet uit kan springen. Laat tussen het deksel en het wateroppervlak een kleine ruimte met lucht. Die heeft de kempvis nodig om met zijn labyrintorgaan lucht te ademen.

Houd temperatuur en waterwaarden stabiel

RSPCA Australia raadt voor Betta splendens een stabiele watertemperatuur van 24 tot 26 °C aan. Een instelbaar aquariumverwarmingselement moet die temperatuur ook 's nachts vasthouden. Met een aparte thermometer kun je nagaan of dat lukt. De gewone kamertemperatuur is vaak te laag en schommelt. OATA noemt voor in aquaria gekweekte vissen een pH van 6 tot 8 en zacht tot middelhard water als ruime richtlijn. De pH geeft aan hoe zuur of basisch het water is. De hardheid hangt vooral af van opgeloste calcium- en magnesiumzouten. Meet de waarden in je aquarium voordat de vis erin komt en vergelijk ze met die van het water waarin hij tot dan toe leefde. Als de waarden sterk verschillen, laat je de vis bij het overzetten stap voor stap wennen aan het nieuwe water. Houd de omstandigheden daarna zo stabiel mogelijk.

Tijdens het indraaien van een aquarium vermenigvuldigen bacteriën zich in het filter en breken daar afvalstoffen af. Ze zetten giftige ammoniak eerst om in eveneens giftig nitriet en daarna in minder schadelijk nitraat.

Dit doe je voordat de vis komt, terwijl er nog geen vissen in het aquarium zitten. Gebruik hiervoor een ammoniakproduct voor aquaria dat uitdrukkelijk bedoeld is om een filter zonder vissen in te draaien, en doseer het volgens de gebruiksaanwijzing. Door regelmatig ammoniak, nitriet en nitraat te meten, zie je hoe het filter zich ontwikkelt. Eerst stijgt de ammoniakwaarde, daarna de nitrietwaarde. Naarmate er meer filterbacteriën komen, dalen beide weer. Meteen na een dosis ammoniak kan de waarde nog verhoogd zijn. Voeg volgende doses toe volgens de gebruiksaanwijzing en blijf na elke nieuwe dosis regelmatig ammoniak en nitriet meten. Het filter is pas klaar voor de eerste vis als herhaalde controlemetingen 0 ammoniak en 0 nitriet laten zien.

Als er vissen in het aquarium leven, ververs je regelmatig een deel van het water om opgeloste afvalstoffen te verwijderen. Het nieuwe water moet de juiste temperatuur hebben. Bevat het chloor of chlooramine, stoffen die vissen en filterbacteriën kunnen schaden, behandel het dan met een geschikte waterbereider die deze stoffen onschadelijk maakt. Spoel filtermateriaal zo nodig voorzichtig uit in water dat je uit het aquarium hebt gehaald. Zo blijven zo veel mogelijk nuttige bacteriën behouden.

Lees verder: Een zoetwateraquarium inrichten: bak, filter en water · Aquarium verzorgen: houd waterwaarden, filter en vissen in de gaten

Samenleven met andere vissen

Twee mannelijke Betta splendens kunnen elkaar ernstig verwonden en mogen niet samen in één aquarium leven. Zelfs als ze elkaar alleen door glas zien, kan dat herhaaldelijk dreiggedrag uitlokken. Voor veel houders is een eigen aquarium met planten, rustplekken en vrije zwemroutes de betrouwbaarste keuze.

Als je andere vissoorten wilt toevoegen, moeten hun behoeften aan temperatuur en water bij die van de kempvis passen. Houd ook rekening met hun grootte als volwassen vis en met de groepsgrootte die ze nodig hebben. Dat bepaalt welke lengte en welk watervolume het aquarium voor alle bewoners moet hebben. Rustige soorten die niet aan vinnen knabbelen, komen eerder in aanmerking. Zeer actieve zwemmers kunnen de kempvis opjagen of zijn voer wegkapen. Planten moeten het zicht tussen de vissen onderbreken en tegelijk vrije zwemroutes overlaten. Zorg vóór het samenbrengen voor een apart, ingedraaid en verwarmd aquarium. Als vissen herhaaldelijk worden opgejaagd, in hun vinnen worden gebeten of niet bij het voer kunnen, scheid ze dan.

Lees verder: 6 populaire aquariumvissen vergeleken

Geef porties die de vis helemaal opeet

Kleine korrels die uitdrukkelijk als volledig voer voor kempvissen zijn aangeduid, vormen een goede basis. Dit voer is bedoeld als volwaardige hoofdvoeding. OATA noemt voor afwisseling kleine levende voedseldieren of geschikt diepvriesvoer, zoals watervlooien. Maak diepvriesvoer klaar volgens de aanwijzingen op de verpakking. De porties moeten passen bij de grootte van de vis en binnen enkele minuten worden opgegeten. Verwijder wat overblijft, omdat voerresten het water vervuilen.

Tijdens het voeren kun je zien of je kempvis gericht naar voer zoekt en er gemakkelijk bij kan. Als hij voer herhaaldelijk uitspuugt, langere tijd niet eet of zijn lichaamsvorm zichtbaar verandert, meet dan ook de waterwaarden en let op hoe actief hij verder is. Blijven deze veranderingen bestaan, vraag dan advies aan een dierenarts met ervaring met vissen.

Een schuimnest herkennen

Een mannetje kan vlak bij het wateroppervlak een schuimnest van kleine luchtbelletjes maken. Dat hoort bij zijn voortplantingsgedrag en kan ook zonder vrouwtje gebeuren. Als je kempvissen wilt kweken, heb je voorbereide aparte aquaria nodig, geschikt voer voor de jonge vissen en tijd om ze nauwlettend te observeren. De volwassen vissen kunnen elkaar verwonden wanneer je ze samenbrengt.

Een schuimnest betekent niet dat je een vrouwtje bij het mannetje moet zetten. Hij heeft in het dagelijks leven nog steeds plekken nodig om te rusten en zich terug te trekken, onder bladeren en tussen planten. Tijdens het dagelijkse voeren kun je zien of hij beheerst zwemt en zijn voer gemakkelijk bereikt.

Veranderingen aan vinnen, ademhaling en gedrag herkennen

Gescheurde vinnen, nieuwe plekken of aanslag op de huid of vinnen en herhaald schuren langs voorwerpen moeten snel worden beoordeeld door een dierenarts met ervaring met vissen. Dat geldt ook als de vis plotseling alleen nog op de bodem ligt. Even naar het oppervlak zwemmen om lucht te halen is normaal. Als de vis met moeite naar lucht hapt, ernstig verzwakt is of niet meer gecontroleerd kan zwemmen, moet je meteen veterinaire hulp zoeken.

Controleer tegelijk de temperatuur, de ammoniak- en nitrietwaarden en of het filter werkt. Ook een kempvis die lucht kan ademen, is niet beschermd tegen schadelijke stoffen in het water. Noteer de meetwaarden en de datums waarop veranderingen opvallen. Foto's kunnen de dierenarts ook laten zien hoe de vinnen, huid of lichaamsvorm zijn veranderd.