Koi houden: een vijver voor grote vissen die lang leven

Grootte en wetenschappelijke indeling

Koi kunnen witte, rode, oranje, zwarte of gele patronen hebben. Hun kleur zegt niets over de ruimte die ze later nodig hebben. De Amerikaanse natuurbeschermingsdienst Fish and Wildlife Service noemt een gebruikelijke lengte van 30 tot 60 cm en beschrijft koi als vissen die lang leven. Volgens OATA kunnen ze ongeveer 75 cm worden. Sommige bijzonder grote koi worden nog groter.

In vakliteratuur kom je verschillende wetenschappelijke namen voor koi tegen. Oudere bronnen gebruiken vaak Cyprinus carpio. De Amerikaanse Fish and Wildlife Service vermeldt Cyprinus rubrofuscus, maar merkt op dat de afkomst van sommige kweeklijnen niet duidelijk is. Vraag bij aankoop naar de vastgelegde herkomst en gezondheid van de vis, ongeacht welke naam wordt gebruikt.

Zwemruimte en een diepe plek om zich terug te trekken

OATA adviseert voor koi een vijver van minstens 4.500 liter, bij voorkeur dieper dan 90 cm. Die getallen zijn een eerste richtlijn. Hoeveel koi er in de vijver passen, hangt ook af van hun uiteindelijke grootte, het bodemoppervlak van de vijver, de capaciteit van het filter en het plaatselijke klimaat. Diepere delen kunnen in de zomer koeler blijven en in de winter beter tegen kou beschermen dan een ondiepe siervijver.

De inrichting moet open zwemruimte en beschutte plekken bieden. Je kunt planten zo plaatsen dat ze schaduw en beschutting geven, zonder nauwe openingen tussen harde randen te maken waarin een vis vast kan komen te zitten. Ondiepe plantenzones langs de rand bieden ruimte voor verschillende planten. Houd in het midden voldoende zwemruimte vrij. Verwijder gevallen bladeren en ander vuil voordat ze vergaan en het water belasten.

Plan het filter en de zuurstofvoorziening voor volwassen koi

Uitwerpselen en voerresten belasten het vijverwater. Het filter houdt vaste resten tegen. Bacteriën zetten daarnaast ammoniak of ammonium eerst om in nitriet en daarna in nitraat. Ammoniak en nitriet zijn giftig voor vissen en zouden in een vijver met vissen niet meetbaar mogen zijn. Laat daarom vóór het uitzetten van de koi voldoende van deze bacteriën in het filter groeien. Die voorbereiding heet het indraaien van het filter. Ook wanneer de vissen groeien of hun aantal toeneemt, moet het filter hun afvalstoffen kunnen verwerken.

Waterbeweging en beluchting, bijvoorbeeld met een luchtpomp, helpen zuurstof in het water te brengen. Dat is vooral belangrijk bij warm weer of veel vissen. Regelmatig de temperatuur, pH-waarde, ammoniak en nitriet meten kan een probleem zichtbaar maken voordat de koi ziek lijken. De pH-waarde geeft aan hoe zuur of basisch het water is. Voeg bij een gedeeltelijke waterverversing geschikt vers water langzaam toe. Grote, plotselinge verschillen in temperatuur of waterwaarden kunnen de vissen belasten.

Lees verder: Aquarium verzorgen: houd waterwaarden, filter en vissen in de gaten

Pas het voeren aan de watertemperatuur en eetlust aan

Koivoer met de aanduiding ‘volledig diervoeder’ is bedoeld als hoofdvoer. Hoeveel je voert, hangt af van de grootte en activiteit van de vissen en van de gemeten watertemperatuur. Als het water afkoelt, worden koi minder actief en verteren ze hun voer langzamer. OATA adviseert daarom de voeding daarop aan te passen. Het hele jaar dezelfde hoeveelheid voeren houdt geen rekening met die verschillen.

Kleine porties op verschillende plekken helpen ook terughoudende koi om bij het voer te komen. Kijk tijdens het voeren of alle vissen iets kunnen eten. Verwijder overgebleven voerkorrels voordat ze uiteenvallen. Als een koi plotseling veel minder eet, meet dan de waterwaarden en let op zijn ademhaling en zwemgedrag. Laat aanhoudend verlies van eetlust onderzoeken door een dierenarts met kennis van vissen.

Bereid de komst van nieuwe koi zorgvuldig voor

Koi kunnen in een geschikte groep leven. Elke extra vis heeft ook als volwassen dier voldoende ruimte nodig en belast het water met zijn uitwerpselen. Houd vóór de aankoop van een nieuwe koi rekening met de uiteindelijke grootte van alle vissen. Het filter moet voldoende capaciteit hebben voor de groeiende groep. In de vijver moet ook ruimte blijven zodat de vissen elkaar kunnen ontwijken.

Nieuwe koi kunnen ziekteverwekkers meebrengen, ook als ze er bij de verkoop gezond uitzien. Het Merck Veterinary Manual, een veterinair naslagwerk, beschrijft het koiherpesvirus (KHV) als oorzaak van een ernstige ziekte. Vissen die de infectie overleven, kunnen het virus blijven dragen. Bespreek vóór de aankoop met een dierenarts met kennis van vissen waar je een nieuwe koi eerst apart kunt huisvesten en hoelang je hem moet observeren. Deze quarantaine verkleint het risico dat de aanwezige vissen besmet raken. Gebruik schepnetten en slangen uit de quarantaineruimte niet voor de hoofdvijver.

Bekijk de ademhaling en het gedrag elke dag

Gezonde koi zwemmen beheerst, bereiken hun voer en ademen regelmatig. Blijft een vis lange tijd apart, schuurt hij langs oppervlakken, krijgt hij nieuwe vlekken of beschadigde vinnen, of eet hij anders dan normaal? Neem dan tijdig contact op met een dierenarts met kennis van vissen en controleer de waterwaarden. Bij happen naar lucht, ernstige zwakte of meerdere vissen die plotseling ziek worden, is onmiddellijk hulp van een dierenarts nodig.

Het koiherpesvirus kan de kieuwen beschadigen. Aan het uiterlijk alleen kun je echter niet vaststellen of een vis deze infectie heeft. Een dierenarts met kennis van vissen kan bepalen welke onderzoeken nodig zijn. Zet zieke of pas toegevoegde vissen niet over naar een andere vijver zolang de oorzaak onduidelijk is. Houd ook hun materiaal apart. Aantekeningen met datum over temperatuur, waterwaarden en nieuwe vissen helpen de dierenarts na te gaan wat er onlangs is veranderd.