Vogels in elke levensfase: van jonge vogel tot oudere huisgenoot

Plan met de levensduur in gedachten

De Duitse Tierärztliche Vereinigung für Tierschutz (TVT), een vereniging van dierenartsen die zich inzet voor dierenwelzijn, noemt voor zebravinken een gemiddelde levensduur van ongeveer 5-7 jaar en voor bourkeparkieten ongeveer 10-12 jaar. Volgens de Duitse dierenbeschermingsorganisatie Deutscher Tierschutzbund leven kanaries ongeveer 10-12 jaar, soms 15 jaar. Grijze roodstaarten kunnen tientallen jaren leven. De World Parrot Trust, een organisatie voor papegaaienwelzijn, noemt 50-60 jaar.

Deze cijfers laten zien hoe lang de zorg voor een vogel kan duren. Ze voorspellen niet wanneer een bepaalde vogel minder beweeglijk wordt. Bij een vogel uit een opvang kan ook onbekend zijn wanneer hij uit het ei kwam. Noteer een geschatte leeftijd als schatting, samen met wat bekend is over eerdere eigenaren, ziekten en onderzoeksuitslagen.

Voor de dagelijkse zorg helpt het om het gewone gedrag van jouw vogel te kennen. Noteer zijn gebruikelijke gewicht, favoriete zitplekken, manier van vliegen en eetgewoonten. Zo kun je latere veranderingen met zijn eigen eerdere gedrag vergelijken. Die voorgeschiedenis is ook nuttig als een andere dierenarts of verzorger de zorg overneemt. Een omrekening naar mensenjaren helpt hierbij weinig.

Help een jonge vogel wennen aan het dagelijks leven

Een vogel die het nest heeft verlaten, is niet automatisch volledig zelfstandig. Jonge papegaaien kunnen na hun eerste vluchten nog door hun ouders gevoerd worden. De Association of Avian Veterinarians, een beroepsvereniging van dierenartsen die vogels behandelen, is tegen de verkoop van jonge vogels die nog niet gespeend zijn. Spenen betekent hier dat een jonge vogel zelfstandig leert eten en niet meer afhankelijk is van het voeren door zijn ouders of een verzorger.

Voordat een vogel verhuist, zou duidelijk moeten zijn welk voer hij werkelijk eet en of hij daarmee op gewicht blijft. Vertrouwd voer en bekende voerbakjes kunnen de eerste dagen gemakkelijker maken. Houd zijn gewicht, de hoeveelheid die hij daadwerkelijk eet en zijn ontlasting in de gaten. Als een jonge vogel na de verhuizing nauwelijks eet of gewicht verliest, schakel dan snel een dierenarts met kennis van vogels in. Voeren met een spuit zonder ervaring kan gevaarlijk zijn.

Contact met passende soortgenoten blijft belangrijk. Rustig contact, verkennen op eigen initiatief en goed bereikbare zitplekken helpen een jonge vogel zijn nieuwe omgeving te leren kennen. Ook als hij aanraking aanvankelijk toelaat, heeft hij rust nodig en moet hij afstand kunnen nemen. Voorspelbare omgang helpt hem vertrouwd te raken met zijn omgeving, terwijl hij naar bekende plekken kan terugkeren.

Lees verder: Vogels trainen: vertrouwen, transportbox en verzorging

Relaties kunnen veranderen als een vogel volwassen wordt

Naarmate een vogel volwassen wordt, kunnen een partner, rustplekken en de grenzen van zijn eigen gebied belangrijker worden. Een vogel die eerder gemakkelijk benaderbaar was, verdedigt misschien ineens een bepaalde plek of zoekt meer contact met zijn partner. Bekijk zulke veranderingen in samenhang met de inrichting, het seizoen en zijn gezondheid.

Donkere holtes en nestkasten kunnen bij papegaaien broedgedrag stimuleren. Aaien over de rug of onder de vleugels kan hen ook seksueel prikkelen. Bij vinken speelt de aanwezigheid van nestplekken eveneens een rol. Als je geen jongen wilt, bespreek dan de inrichting en de omgang met onverwachte eieren met een dierenarts met kennis van vogels. Bespreek het ook als een vrouwtje vaak eieren legt, omdat dit haar lichaam belast.

Dagelijkse beweging, passend voer en afwisselende manieren om voer te zoeken helpen een volwassen vogel gezond en actief te blijven. Nieuwe opdrachten zijn gemakkelijker te begrijpen als ze aansluiten op wat hij al kent. Vrijwillig een transportbox ingaan en rustig op een vertrouwde weegschaal blijven zitten zijn jarenlang nuttige vaardigheden. Je kunt ze af en toe kort oefenen, zonder van elk contact een oefening te maken.

Lees verder: Vogels trainen: vertrouwen, transportbox en verzorging

Pas het verblijf aan als bewegen moeilijker wordt

Als een vogel zich bij het landen vaker vergist, geregeld zijn grip verliest of duidelijk minder vliegt, laat dan de oorzaak onderzoeken. Gewrichtsklachten, problemen met het zicht en andere ziekten kunnen vergelijkbare veranderingen geven. Na onderzoek kun je het verblijf gerichter aanpassen.

Extra zitstokken die goed houvast bieden en korte afstanden tussen zitplekken kunnen het verplaatsen gemakkelijker maken. De vogel moet bij voer en water kunnen komen zonder een sprong te hoeven maken waarbij hij zijn evenwicht kan verliezen. Als het zicht achteruitgaat, helpt een vertrouwde indeling. Je kunt veranderingen stap voor stap invoeren en veilige, bekende rustplekken behouden.

Ook bezigheden kun je aanpassen. Je kunt wat vertrouwd voer goed zichtbaar in een ondiepe schaal leggen. Een losjes gevouwen stuk onbedrukt papier kan de vogel met minder kracht openen dan een stevig gesloten voerspeeltje. Ook een vogel die minder mobiel is, moet beschermd blijven tegen vallen en heeft schone rustplekken nodig. Contact met soortgenoten met wie hij goed overweg kan, blijft belangrijk. De dierenarts kan op basis van zijn mogelijkheden beoordelen of en hoe vrij vliegen mogelijk blijft. Houd waar mogelijk ruimte voor eigen keuzes en activiteit.

Houd een bruikbare gezondheidsgeschiedenis bij

Regelmatig genoteerde gewichten, korte observaties en eerdere onderzoeksuitslagen helpen de dierenarts om ontwikkelingen te beoordelen. ‘Landt sinds 3 dagen alleen nog op de onderste zitstok’ zegt meer dan ‘lijkt oud’. Ook veranderingen in drinken, de hoeveelheid ontlasting of het poetsen van de veren kunnen van belang zijn.

Hoe vaak een vogel preventief onderzocht wordt, hangt af van de soort, de voorgeschiedenis en zijn gezondheid. Oudere vogels en vogels die al ziek zijn, kunnen vaker een controle nodig hebben. Wacht bij een duidelijke verandering in eetlust, ademhaling of algemene toestand niet op de volgende geplande afspraak, maar neem snel contact op met een dierenarts. Neem bij duidelijk moeizame ademhaling onmiddellijk contact op met een dierenarts met kennis van vogels of de veterinaire spoeddienst.

Beoordeel bij langdurige ziekte samen met de dierenarts de kwaliteit van leven van je vogel. Kijk of hij voer en water kan bereiken, comfortabel kan rusten, belangstelling toont voor vertrouwde bezigheden en contact heeft met zijn soortgenoten. Bespreek regelmatig of de behandeling en de aanpassingen aan het verblijf nog passend zijn. Een vervangende verzorger heeft actuele instructies en duidelijke contactgegevens nodig. Als je ook goede dagen noteert, worden geleidelijke veranderingen gemakkelijker zichtbaar.