Kanaries houden: gezelschap, zang en ruimte om te vliegen

Van wilde kanarie tot huisvogel

De tamme kanarie stamt af van de wilde kanarie, Serinus canaria. Door vele generaties fokkerij zijn verschillende kleuren, zangvormen en lichaamskenmerken ontstaan. De wilde voorouder is veel minder opvallend gekleurd dan veel gele of oranje tamme kanaries. Aan de kleur alleen kun je niet aflezen hoe schuw of actief een individuele vogel zal zijn.

Volgens de Duitse dierenwelzijnsorganisatie Deutscher Tierschutzbund worden kanaries ongeveer 10 tot 12 jaar oud, soms 15 jaar. Het is daarom verstandig om vóór de aanschaf na te denken over verzorging tijdens vakanties, ziekte of een verhuizing. Bij kanaries waarvan de lichaamskenmerken door het fokken sterk zijn veranderd, is het extra belangrijk om te controleren of ze ongehinderd kunnen zien, vliegen en hun veren verzorgen. Als je vóór de aanschaf gaat kijken waar de vogels worden gehouden, kun je ook zien of ze allemaal bij voer, water en rustplekken kunnen komen zonder telkens te worden weggejaagd.

Gezelschap met ruimte om afstand te nemen

Kanaries horen samen te leven met soortgenoten waarmee ze goed kunnen opschieten. Een paartje dat goed samengaat of een zorgvuldig samengestelde groep biedt sociaal contact. Dat betekent niet dat alle vogels dicht bij elkaar willen zitten. Met meerdere voerplekken en zitplaatsen op afstand van elkaar kan iedere vogel ruimte zoeken zonder alleen te zitten.

Tijdens de broedtijd verdedigen mannetjes hun territorium vaak sterker. Als een vogel herhaaldelijk wordt opgejaagd, van het voer wordt weggehouden of gewond raakt, moeten de vogels worden gescheiden. Zorg dat voor zulke situaties een tweede geschikte volière of een af te scheiden deel klaarstaat. Moet een vogel langer apart leven, dan heeft hij ook daar voldoende ruimte nodig om te vliegen.

Laat nieuwe vogels vóór de kennismaking onderzoeken door een dierenarts met kennis van vogels. Die kan op basis van hun gezondheid en voorgeschiedenis adviseren hoe lang en op welke manier je de nieuwe vogels gescheiden moet houden van de kanaries die je al hebt. Als je net begint, is een groep die al goed samenleeft vaak gemakkelijker te beoordelen dan meerdere afzonderlijk gekochte vogels. Blijf ze dagelijks observeren, want hun onderlinge omgang kan met de seizoenen veranderen.

Vliegen, baden en rustig slapen

In een lange, rechthoekige volière kunnen kanaries meerdere vleugelslagen achter elkaar maken. Een hoge, smalle kooi biedt daarvoor vaak te weinig afstand. Voor 2 tot 6 vogels die dagelijks meerdere uren buiten de volière kunnen vliegen, adviseert de Deutscher Tierschutzbund een verblijf van minstens 2 m lang, 1 m breed en 2 m hoog. Zonder extra vliegruimte buiten de volière adviseert de organisatie voor maximaal 6 vogels minstens 4 m² vloeroppervlak en een hoogte van 2 m.

Bij een buitenvolière hoort een schuilruimte die de vogels altijd zelf kunnen opzoeken. Die moet bescherming bieden tegen wind, regen en hitte. Als de vogels het hele jaar buiten blijven, moet je ook rekening houden met de temperatuur in de winter. De Deutscher Tierschutzbund adviseert in de schuilruimte minstens 10 °C. Bespreek vóór de komst van de vogels met iemand die verstand heeft van vogelverblijven hoe je dat op de gekozen plek kunt realiseren.

Natuurlijke takken van verschillende diktes geven de poten afwisselende grip. Laat tussen de takken vrije vliegroutes open. Te veel zitstokken en speelgoed nemen vliegruimte weg. In een ondiep badje kunnen de vogels hun veren verzorgen. Zet voer en water zo neer dat uitwerpselen van hoger gelegen zitplaatsen er niet in vallen.

Een rustige plek met een regelmatig ritme van licht en donker helpt de vogels om ongestoord te slapen. Een televisie die tot laat aanstaat, wisselend kamerlicht en mensen die vaak vlak langs het verblijf lopen, kunnen hun slaap verstoren. De keuken is door kookdampen, heet water en hete oppervlakken geen geschikte plek voor vogels. Zorg ook dat ze tijdens het vliegen niet bij giftige planten of open bakken kunnen komen waarin ze kunnen vallen.

Lees verder: Een vogelkamer inrichten: veilige vliegroutes en goede landingsplekken

Voorkom dat kanaries alleen hun favoriete zaden eten

Kanaries kiezen uit een zadenmengsel graag hun favoriete zaden. Daardoor kan wat ze daadwerkelijk eten minder evenwichtig zijn dan de verpakking doet vermoeden. Pellets voor kanaries zijn kleine voerdeeltjes waarin de ingrediënten samen zijn geperst, zodat de vogels er geen afzonderlijke zaden uit kunnen kiezen. Een dierenarts met kennis van vogels kan je helpen om pellets, zaden en vers plantaardig voer tot een evenwichtig menu te combineren. Voer nieuw voedsel geleidelijk in en houd het gewicht van de vogels bij. Laat het vertrouwde voer beschikbaar totdat elke vogel het nieuwe voer betrouwbaar eet.

Kleine porties gewassen groenten, zoals fijngesneden wortel of broccoli, brengen afwisseling in het verse voer. Vers water en schone bakjes horen bij de dagelijkse verzorging. Tel lege zaadhulzen niet mee als voer dat nog beschikbaar is. Let in een groep ook op de vogel die anderen bij het voer voor laat gaan en controleer of die zelf eet. Een drukbezochte voerbak betekent niet dat iedereen erbij kan.

Onoplosbaar grit bestaat uit kleine steentjes die sommige vogels in hun maag gebruiken om voedsel te vermalen. Kanaries hebben die steentjes niet nodig, omdat ze de schil van zaden verwijderen voordat ze de kern doorslikken. De steentjes vervangen ook geen calciumbron die op hun voeding is afgestemd. Bespreek eventuele supplementen met de dierenarts en vertel daarbij wat de vogel verder eet. Zo kan worden beoordeeld of een aanvulling bij zijn hele menu past.

Zang, broedtijd en gezondheid begrijpen

De zang verschilt per vogel en kan veranderen met het seizoen en de rui. Tijdens de rui worden oude veren vervangen door nieuwe. Een stillere dag zegt op zichzelf daarom weinig. Als de vogel tegelijk minder eet, minder actief is of anders ademt, laat hem dan onderzoeken door een dierenarts met kennis van vogels. Schrijf kale plekken, beschadigde huid of een duidelijke achteruitgang van zijn algemene toestand niet zomaar toe aan de rui. Neem bij duidelijk moeizame ademhaling onmiddellijk contact op met een dierenarts met kennis van vogels of een veterinaire spoeddienst.

Nestmateriaal en plekken om een nest te bouwen kunnen de bereidheid om te broeden vergroten. Bedenk voordat je die aanbiedt hoe je ongewenste jongen voorkomt. Worden er eieren gelegd, bespreek dan de vervolgstappen met een dierenarts met kennis van vogels. Herhaaldelijk eieren leggen kan het vrouwtje lichamelijk belasten.

Als een kanarie ouder wordt, kan zijn favoriete zitplek moeilijker bereikbaar worden. Nadat eventuele gezondheidsproblemen zijn beoordeeld, kunnen extra, goed bereikbare takken en voerbakjes helpen. Houd vertrouwde routes in het verblijf daarbij zo veel mogelijk herkenbaar. Ook een oudere vogel heeft behoefte aan gezelschap, bezigheden en mogelijkheden om te bewegen op een manier die bij hem past.

Lees verder: Vogels in elke levensfase: van jonge vogel tot oudere huisgenoot · Vogels trainen: vertrouwen, transportbox en verzorging