Moorse landschildpad: verzorging, herkomst en winterrust

Waarom de herkomst van het dier belangrijk is

De Moorse landschildpad heet wetenschappelijk Testudo graeca. Ze komt voor van Noord-Afrika tot delen van West-Azië. Schildpadden uit verschillende streken leven in uiteenlopende leefgebieden. Ook de grootte die ze als volwassen dier bereiken en hun jaarritme verschillen. In het Engels heet deze soort ook Greek tortoise. Dat kan verwarren, want de Nederlandse Griekse landschildpad is Testudo hermanni, een andere soort.

Voor de verzorging zijn een betrouwbare soortbepaling en zo betrouwbaar mogelijke informatie over de herkomst waardevol. Bestaande documenten, eerdere onderzoeken en gegevens over de verzorging in de afgelopen jaren horen met het dier mee te gaan. Een dierenarts met ervaring met schildpadden kan helpen die informatie te beoordelen. Eén foto van het schild is niet altijd genoeg om vast te stellen tot welke regionale groep het dier behoort, zeker als de vroege geschiedenis van een ouder dier onbekend is.

Een buitenverblijf met verschillende plekken inrichten

In een goed ingericht buitenverblijf kan de schildpad kiezen tussen eetbare planten, zonnige plekken en beschutte schaduw. De RSPCA, een Britse dierenwelzijnsorganisatie, adviseert in haar richtlijn voor meerdere soorten landschildpadden 10 m² buitenruimte voor 1 dier. Meer ruimte biedt langere looproutes en maakt het makkelijker om warme, koelere en beschutte plekken te maken. Voor koud of ander ongeschikt weer is een beschutte plek met passende verwarming nodig. De inrichting daarvan hangt af van de herkomst van het dier.

De bodem moet water goed afvoeren. Verhoogde droge plekken, grond waarin de schildpad kan graven en stevige schuilplaatsen geven haar keuzemogelijkheden. De omheining moet voorkomen dat ze eronderdoor graaft of eroverheen klimt. Stenen vlak bij een wand kunnen als opstap dienen. Na regen mag er geen water in de slaapruimte blijven staan. Honden en andere mogelijke belagers moeten buiten het verblijf blijven. Kleine schildpadden hebben ook passende bescherming van bovenaf nodig.

Warmte en uv-licht controleren waar de schildpad verblijft

Warmte helpt de schildpad actief te zijn en haar voedsel te verteren. In de periode waarin ze actief is, heeft ze een zonneplek nodig en koelere plekken die ze vrij kan bereiken. Als algemene richtlijn voor de soorten in haar informatieblad noemt de RSPCA ongeveer 35 °C op de zonneplek en overdag 20 tot 25 °C in de rest van het verblijf. Voor Testudo graeca moeten deze waarden worden afgestemd op de herkomst van het dier en haar eigen jaarritme.

Een koude bak, een laag schuilhuis met een lichtdoorlatende kap, kan in de zon veel warmer worden dan de tuin eromheen. Ventilatie, schaduw en temperatuurmetingen op de hoogte van de schildpad horen daarom bij de inrichting. UVB is ultraviolette straling van type B. Die helpt het lichaam vitamine D3 aan te maken, waarmee het calcium uit voedsel kan gebruiken voor botten en schild. Gewoon glas laat maar weinig UVB door. Zorg daarom dat de schildpad in het schuilhuis UVB krijgt van een geschikte lamp. De sterkte van de lamp en de afstand tot het dier moeten passen bij het product en de plek waar de schildpad zich bevindt. Een schaduwplek moet bereikbaar blijven.

Lees verder: Warmte en UVB in het terrarium goed regelen

Bladeren, bloemen en vers water

Een gevarieerd menu bestaat vooral uit vezelrijke planten. Paardenbloemblad, weegbree en melkdistel zijn geschikte voorbeelden als je zeker weet dat je de planten goed herkent. Eetbare planten in het verblijf stimuleren de schildpad om tijdens het eten te zoeken en te lopen. Verzamel groen op plekken zonder vervuiling en geef geen planten die je niet kent. Fruit en dierlijk voedsel horen niet bij het gewone menu. Met verschillende geschikte bladeren en bloemen die door het jaar heen beschikbaar zijn, kun je afwisselen.

De hoeveelheid calcium, eventuele supplementen en de porties moeten passen bij de groei, gezondheid en UVB-blootstelling van het dier. Bij jonge schildpadden helpen regelmatige gewichtsmetingen onder vergelijkbare omstandigheden en foto’s van het schild om hun ontwikkeling te volgen. Vers water moet altijd bereikbaar zijn in een ondiepe, stevige schaal. Een lage rand of een stroeve helling maakt zelfstandig in- en uitstappen makkelijker. Houd de schaal schoon, want schildpadden kunnen erdoorheen lopen en grond of uitwerpselen achterlaten.

Lees verder: Reptielen voeren: kies voedsel dat bij de soort past

Winterrust hangt af van de herkomst

Sommige Moorse landschildpadden komen uit streken met koude winters en houden winterrust, een periode waarin ze langdurig veel minder actief zijn. Andere groepen komen uit warmere streken en blijven in de winter actief als de omstandigheden geschikt zijn. In hete gebieden kunnen ook rustperioden in de zomer voorkomen. Daarom past één plan voor de winter niet bij alle dieren die Testudo graeca heten.

Voordat je een rustperiode plant, kan een dierenarts met ervaring met schildpadden de herkomst, het eerdere jaarritme, de gezondheid en het gewichtsverloop beoordelen. Bij onbekende herkomst is die beoordeling eerst nodig. Koel een schildpad die plotseling weinig actief is niet af om een vermeende winterrust op gang te brengen. Ook te weinig warmte of een ziekte kan de oorzaak zijn. Bij benauwdheid, duidelijke zwakte of een ernstige verwonding is direct hulp van een dierenarts nodig, ongeacht de tijd van het jaar.

Lees verder: Winterrust bij reptielen: voorbereiding en controle

Verzorging voor vele jaren regelen

Moorse landschildpadden kunnen vele tientallen jaren leven. Bij de beslissing om er een te houden tellen daarom ook de beschikbaarheid van een tuin, mogelijke verhuizingen en mensen die de verzorging later kunnen overnemen mee. Een dier alleen houden is mogelijk. In een groep kunnen achtervolgen, bijten en herhaaldelijk bestijgen één dier zwaar belasten. Schuilplekken alleen lossen aanhoudende conflicten niet op. Dan zijn aparte verblijven nodig die elk volledig geschikt zijn. Houd verschillende soorten landschildpadden gescheiden.

Let dagelijks op hoeveel de schildpad eet, hoe ze beweegt en hoe haar ogen, neus en schild eruitzien. Nieuwe zwellingen, afscheiding of gewichtsverlies moeten snel door een dierenarts worden beoordeeld. Als je de schildpad moet optillen, ondersteun dan haar hele lichaam van onderen. Was je handen na contact met het dier, haar uitwerpselen of de inrichting van het verblijf. Bewaar schoonmaakspullen voor het verblijf apart van keukenspullen. Schriftelijke instructies voor iemand die de zorg overneemt moeten uitleggen wat het dier krijgt en hoe de apparatuur wordt gebruikt.

Lees verder: Reptielen verzorgen terwijl ze groeien en ouder worden