fellfolio.
Nederlands
Download in de App StoreVoor iPhone en iPad

Katten · Gedrag en training

Je kat trainen in het dagelijks leven: reismand, verzorging en vertrouwen

De reismand staat open in de woonkamer. Je kat besnuffelt de ingang, zet één poot naar binnen en vindt op haar vertrouwde dekentje een klein stukje voer. Zo’n klein moment kan het begin zijn van rustigere bezoeken aan de dierenarts. Katten leren van zulke ervaringen, ook als niemand het training noemt.

Gericht oefenen kan de omgang met je kat en haar verzorging gemakkelijker maken. Je kat moet de situatie uit zichzelf kunnen verkennen en door een passende beloning leren welk gedrag iets prettigs oplevert. Zowel nieuwsgierige jonge katten als volwassen katten met weinig trainingservaring kunnen zo beginnen.

Kat raakt met een opgetilde poot een uitgestoken hand aan
Motivatie
Kies een beloning die je kat prettig vindt. Niet elke kat wil als beloning worden geaaid.
Kleine stappen
Je kunt het verkennen van de reismand of een korte, prettige aanraking al belonen. De deur sluiten of langer borstelen komt later.
Lichaamstaal
Als je kat zich afwendt of terugtrekt, geef haar dan ruimte. Plotseling verzet tegen aanraking kan ook op pijn wijzen.

Zo begrijpt je kat welk gedrag je beloont

Een kat kan leren dat een bepaalde handeling iets prettigs oplevert. Geef de beloning meteen na die handeling, bijvoorbeeld zodra ze op een mat stapt en niet pas wanneer ze weer wegloopt. Met steeds hetzelfde korte woord of een zachte klik kun je precies dat moment aangeven. Laat op dat woord of geluid eerst telkens de gekozen beloning volgen. Zo leert je kat dat het een beloning aankondigt.

Een klein stukje voer is vaak handig, maar niet elke kat heeft daar in elke situatie belangstelling voor. Sommige katten vinden een kort spelletje leuker. Aaien past alleen als je kat op dat moment graag wordt aangeraakt. Geef je voer als beloning, houd de stukjes dan klein en tel ze mee bij haar dagelijkse hoeveelheid. Sla geen maaltijden over om je kat meer belangstelling voor het oefenen te laten krijgen.

Geef de reismand ook tussen afspraken door een plek

Als de reismand alleen vlak voor een bezoek aan de dierenarts verschijnt, kan de aanblik ervan je kat al onrustig maken. Op een vaste plek in de woonkamer kan ze de mand zonder tijdsdruk leren kennen. Zet de mand stevig neer en laat de ingang open. Een dekentje met een vertrouwde geur maakt de binnenkant prettiger. Leg een beloning eerst naast de ingang en later steeds iets verder naar binnen.

Gaat je kat graag naar binnen, oefen dan de volgende stappen afzonderlijk: beweeg de deur even, doe die kort dicht en weer open en til de mand later voorzichtig op. Je kat moet zich bij elke stap op haar gemak blijven voelen. Oefen een stap totdat die vertrouwd is voordat je verdergaat. Staat er al een afspraak gepland en raakt je kat telkens erg van streek wanneer ze de mand in moet, vraag de dierenartspraktijk dan om hulp bij het plannen van passend vervoer.

Begin met borstelen via een prettige aanraking

Laat je kat de borstel eerst besnuffelen. Raak haar daarna met de borstel heel kort en voorzichtig aan op een plek waar ze doorgaans graag wordt aangeraakt en beloon haar daarvoor. Gaat dat goed, probeer dan een paar borstelstreken. Een goed bereikbare plek met een stroeve ondergrond maakt het oefenen gemakkelijker. Houd je kat niet vast om een vooraf bedacht aantal borstelstreken af te maken.

Bij een dichte of lange vacht is het extra nuttig om vroeg en regelmatig te oefenen. Klitten die aan de huid trekken en vervilte plekken kunnen pijn doen. Ze zijn daarom geen geschikt beginpunt voor het oefenen met vachtverzorging. Laat je kat door een dierenarts beoordelen als ze een vertrouwde aanraking plotseling afweert of zichzelf duidelijk minder verzorgt.

Laat je kat rustig kennismaken met de weegschaal

Voor regelmatig wegen kan een brede, stabiele dierenweegschaal met een ondergrond waarop je kat niet uitglijdt handig zijn. Beloon je kat eerst als ze de weegschaal verkent, dan als ze één poot op het weegvlak zet en uiteindelijk als ze er helemaal op stapt. In het begin is het genoeg als je kat even veilig op de weegschaal staat. Later kun je oefenen met langer stilstaan, totdat je haar gewicht kunt aflezen.

Een targetstick is een stokje met een uiteinde dat je kat leert aanraken met haar neus. Daarmee kun je haar naar een mat of weegschaal leiden. Beloon eerst elke vrijwillige aanraking van het uiteinde meteen. Houd het stokje daarna een klein stukje verder in de richting van de weegschaal. Zorg dat je kat het nog makkelijk kan bereiken zonder zich uit te rekken. Zo kan ze het stokje volgen en zelf op de weegschaal stappen, zonder dat je haar voor elke meting hoeft op te tillen.

Bied een passend alternatief voor ongewenst gedrag

Krabben hoort bij normaal kattengedrag. Krabt je kat aan de bank, dan kan een aantrekkelijke krabplek ernaast een alternatief bieden. Die moet stevig en goed bereikbaar zijn en passen bij haar voorkeur voor horizontaal of verticaal krabben. Als ze de krabplek gebruikt, kun je haar meteen een klein stukje voer geven of even met haar spelen. Een krabpaal in een kamer waar je kat zelden komt, helpt vaak weinig.

Ook bij andere gewoonten helpt het om naar de reden te kijken. Zit je kat op het aanrecht omdat ze graag ziet wat er gebeurt, dan kan een geschikte verhoogde plek met zicht op de activiteit een alternatief zijn. Schreeuwen of water sproeien laat haar niet zien waar ze wel kan zitten en kan haar bang maken. Plast of poept je kat buiten de kattenbak, laat dan eerst onderzoeken of er een medische oorzaak is.

Laat de reactie van je kat het tempo bepalen

Een goed moment om te oefenen ontstaat vaak wanneer je kat uit zichzelf nieuwsgierig contact zoekt. Een paar prettige herhalingen zijn gemakkelijker in het dagelijks leven in te passen dan een lange oefensessie. Komt ze de volgende keer uit zichzelf weer nieuwsgierig naar je toe, dan lijkt de vorige stap goed te zijn gegaan. Blijft ze op afstand, dan ging de vorige stap misschien te snel of is de omgeving op dat moment minder geschikt.

Als je kat zich afwendt, wegloopt of zich terugtrekt, laat haar dan met rust. Een strak gespannen lichaam, platgelegde oren of krachtig zwiepen met de staart kunnen ook laten zien dat een aanraking onprettig is. Geef haar in dat geval ruimte om tot rust te komen. Een korte notitie over wat goed ging helpt een andere verzorger op hetzelfde punt verder te oefenen. Je kunt bijvoorbeeld vastleggen dat je kat vrijwillig de reismand in gaat, maar een gesloten deur nog niet gewend is.

Veelgestelde vragen

Kan ik ook met een oudere kat beginnen met trainen?

Ja. Pas de oefeningen aan haar beweeglijkheid, gehoor, zicht en gezondheid aan. Met een lage, goed bereikbare weegschaal kan ze bijvoorbeeld zelf op het weegvlak stappen zonder eerst naar een hogere plek te hoeven springen.

Wat als mijn kat geen snoepjes aanneemt?

Misschien zit ze vol, vindt ze het voer niet interessant of voelt ze zich niet op haar gemak in deze omgeving. Een rustigere plek of een ander moment kan helpen. Weigert ze ook haar gewone maaltijd, laat dit dan door een dierenarts beoordelen. Dat is geen trainingsprobleem.

Bronnen en fotovermelding

Fotocredits

Foto: Sally high five (Unsplash).jpg · Jonas Vincent · CC0. Met behoud van de verhoudingen verkleind en opgeslagen als WebP. De volledige foto is behouden.

Twee kittens van het ras Tonkanees liggen samen op een lichtgekleurde stoel
Ontwikkeling en dagelijks leven

Kitten, volwassen kat, senior: zorg die met je kat meegroeit

Wat je kat als kitten, volwassene en senior nodig heeft, van voeding en spel tot een goed bereikbare leefomgeving en controles bij de dierenarts.

Lees de gids