fellfolio.
Nederlands
Download in de App StoreVoor iPhone en iPad

Reptielen · Soortportret

Een Jemenkameleon houden: klimruimte, licht en water

De Jemenkameleon, wetenschappelijk Chamaeleo calyptratus, komt uit Jemen en Saoedi-Arabië en brengt veel tijd door op takken. Met zijn grijpvoeten en grijpstaart beweegt hij tussen warme zitplekken in het licht en beschutte plekken tussen de bladeren. Een hoog, goed geventileerd terrarium moet zulke klimroutes bieden. Vanaf die routes moet het dier ook waterdruppels op bladeren kunnen bereiken om te drinken.

Deze overdag actieve soort kan na ongeveer 9 tot 12 maanden volwassen zijn. Richt het terrarium daarom vanaf het begin in voor een volwassen dier. Met temperatuurmetingen op verschillende zitplekken zie je of er warmere en koelere plekken zijn. Takken moeten die plekken verbinden, zodat het dier ertussen kan bewegen. Tot de verlichting hoort ook een UVB-lamp. UVB staat voor ultraviolette straling van type B. Deze straling helpt het lichaam vitamine D3 aan te maken en calcium uit het voer te benutten.

Chamaeleo calyptratus

Jemenkameleon met zijn staart om een dunne tak gekruld
Ruimte
Een hoog, goed geventileerd terrarium heeft stevige klimroutes en beschutte plekken op verschillende hoogtes nodig.
Klimaat
Zorg voor warme en koele zitplekken en UVB-licht overdag. Meet de temperatuur op de plekken waar het dier daadwerkelijk zit.
Water
Druppels op besproeide bladeren dienen als drinkwater. Overtollig water moet kunnen weglopen, zodat oppervlakken weer opdrogen.
Voorbereiding
Bespreek voor een vrouwtje tijdig een geschikte plek om eieren te leggen met een dierenarts die ervaring heeft met reptielen.

De soort in het dagelijks leven

Een Jemenkameleon gebruikt takken als routes en zitplekken. Zijn grijpvoeten en grijpstaart helpen hem bij het klimmen. In een terrarium is een aaneengesloten netwerk van stevige takken daarom belangrijker voor zijn beweging dan een grote open bodem. Horizontale en schuine takken verbinden plekken met licht, beschutting en lagere temperaturen. Volgens Animal Diversity Web, de soortendatabank van de Universiteit van Michigan, worden vrouwtjes ongeveer 25 tot 36 cm lang en mannetjes ongeveer 43 tot 61 cm. Het gaat om de totale lichaamslengte. De databank noemt een levensduur van ongeveer 5 jaar voor vrouwtjes en tot 8 jaar voor mannetjes. Hoe lang een individueel dier leeft, kan flink verschillen.

Jemenkameleons kun je het best alleen huisvesten. Vaak oppakken kan stress veroorzaken. Door het dier van enige afstand te observeren, geef je het meer rust. Kleur en gedrag kunnen per situatie veranderen, maar geven afzonderlijk geen betrouwbaar beeld van de gezondheid. Laat opvallende veranderingen in uiterlijk, eetlust of activiteit die aanhouden beoordelen door een dierenarts die ervaring heeft met reptielen.

Klimruimte inrichten

Een hoog terrarium met goede luchtcirculatie geeft een Jemenkameleon ruimte om op verschillende hoogtes te klimmen. De takken moeten stevig vastzitten en het gewicht van het dier kunnen dragen. Bladeren bieden beschutting, terwijl open, bereikbare zitplekken toegang geven tot licht en warmte. Verbind de takken zo dat de kameleon tussen deze plekken kan bewegen zonder naar de bodem af te dalen.

De veterinaire verzorgingsgids PetMD noemt voor een volwassen Jemenkameleon minimaal 36 inch, ongeveer 91 cm, in hoogte, breedte en diepte en raadt aan zoveel mogelijk ruimte te bieden. Extra ruimte kun je benutten voor meer klimroutes en beschutte rustplekken. Omdat de soort binnen ongeveer 9 tot 12 maanden volwassen kan zijn, is het verstandig om bij de aanschaf al rekening te houden met die latere grootte. Let bij het inrichten ook op of water kan weglopen en je vervuilde plekken kunt schoonmaken zonder alle klimroutes te verwijderen.

Licht en temperatuur

Als reptiel dat overdag actief is, heeft de Jemenkameleon een duidelijk ritme van lichte dagen en donkere nachten nodig. Geschikt UVB-licht helpt zijn lichaam vitamine D3 aan te maken, zodat het calcium uit het voer kan benutten. Houd bij de inrichting rekening met de lamp, de afstand tot het dier en de plekken waar het kan zitten. Bladeren en andere onderdelen van het terrarium kunnen licht tegenhouden voordat het een zitplek bereikt.

Een temperatuurverschil tussen warme en koele plekken in het terrarium laat de kameleon zijn lichaamstemperatuur regelen door van plek te wisselen. PetMD noemt voor deze soort ongeveer 32 tot 35 °C in het warme deel en ongeveer 21 °C in het koele deel. De werkelijke temperatuur hangt ook af van de kamertemperatuur, ventilatie en afstand tot de lamp. Meet daarom op de zitplekken die het dier gebruikt. Een geschikte thermostaat regelt de warmtebron op basis van de gemeten temperatuur. Samen met bereikbare schaduw helpt dat oververhitting voorkomen.

Drinken en luchtvochtigheid

Jemenkameleons drinken waterdruppels van oppervlakken zoals bladeren. Besproeide planten of een geschikt druppelsysteem kunnen zulke drinkplekken bieden. Het dier moet de druppels vanaf zijn klimroutes kunnen bereiken. Door rustig te kijken of het drinkt, krijg je een beter beeld dan door alleen het waterpeil in een bakje te controleren.

Chicago Exotics Animal Hospital noemt een luchtvochtigheid van ongeveer 30 tot 50% overdag en 75 tot 90% 's nachts. Plaats een hygrometer, een meter voor de luchtvochtigheid, dicht bij een zitplek die het dier gebruikt. Aan de metingen zie je of de luchtvochtigheid tussen dag en nacht verandert zoals bedoeld. Na het sproeien moeten ventilatie en waterafvoer ervoor zorgen dat oppervlakken overdag weer kunnen opdrogen. Bied drinkdruppels aan op bladeren die het dier goed kan bereiken.

Voer en dagelijkse verzorging

Geschikte insecten vormen de basis van het voer, bijvoorbeeld krekels, sprinkhanen en kakkerlakken van een passende grootte. Geef de voerinsecten zelf voedzaam plantaardig voer voordat je ze aan de kameleon aanbiedt, zoals geschikt calciumrijk bladgroen en andere groenten. Zo nemen de insecten voedingsstoffen op die de kameleon ten goede komen. De insecten moeten in zijn bek passen. Haal insecten die niet zijn opgegeten uit het terrarium. Plantendelen die het dier af en toe eet, vervangen het insectenvoer niet.

Calciumsupplementen en UVB-verlichting dragen samen bij aan de calciumvoorziening. Welke supplementen en hoeveel daarvan geschikt zijn, hangt onder meer af van het dier en van hoeveel UVB-licht het daadwerkelijk bereikt. Stem dit af met een dierenarts die ervaring heeft met reptielen. Verwijder voerresten en uitwerpselen en houd drinkoppervlakken en de inrichting schoon. Zorg er bij het schoonmaken ook voor dat het terrarium na het sproeien weer kan opdrogen.

Gezondheid en eieren leggen

Een vrouwelijke Jemenkameleon kan eieren vormen zonder ooit met een mannetje te hebben samengeleefd. Bespreek voordat ze geslachtsrijp wordt met een dierenarts die ervaring heeft met reptielen hoe je een geschikte plek om eieren te leggen in het terrarium inricht. Zonder zo'n plek kan een vrouwtje moeite krijgen met het leggen. Als eieren in het lichaam achterblijven, heet dat eiretentie of legnood.

Bij duidelijke zwakte of persen zonder dat er eieren worden gelegd, is onmiddellijk hulp van een dierenarts nodig. Neem ook snel contact op met een dierenarts die ervaring heeft met reptielen als het dier niet eet of een opvallend opgezette buik heeft. Gezwollen ogen, moeite met vastgrijpen en andere veranderingen die aanhouden, verdienen eveneens beoordeling. Deze verschijnselen kunnen verschillende oorzaken hebben. Foto's en aantekeningen over gedrag, voer, verlichting en gemeten temperaturen helpen de dierenarts om het dier en zijn terrarium te beoordelen.

Veelgestelde vragen

Drinkt een Jemenkameleon uit een waterbakje?

Deze soort drinkt doorgaans druppels van besproeide oppervlakken. Daarom zijn bereikbare waterdruppels en het observeren van het drinkgedrag belangrijk.

Kan een vrouwtje eieren leggen zonder mannetje?

Ja. Bespreek een geschikte plek om eieren te leggen met een dierenarts die ervaring heeft met reptielen voordat het vrouwtje geslachtsrijp wordt.

Wanneer is hulp van een dierenarts nodig?

Bij duidelijke zwakte of persen zonder dat er eieren worden gelegd, is onmiddellijk hulp van een dierenarts nodig. Als het dier niet eet, een opvallend opgezette buik heeft of andere veranderingen vertoont die aanhouden, laat het dan snel beoordelen door een dierenarts die ervaring heeft met reptielen.

Bronnen en fotovermelding

Fotocredits

Foto: Chamaeleo calyptratus female.jpg · Drägüs · Public domain. Verkleind en omgezet naar WebP. De inhoud van de foto is ongewijzigd.

Foto: Blumengärten Hirschstetten 2016-02-21 Jemenchamäleon (Chamaeleo calyptratus) c.jpg · Manfred Werner - Tsui · CC BY-SA 3.0. Verkleind en omgezet naar WebP. De inhoud van de foto is ongewijzigd.

Foto: Chamaeleo calyptratus 01.jpg · H. Zell · CC BY-SA 3.0. Verkleind en omgezet naar WebP. De inhoud van de foto is ongewijzigd.

Foto: 2017-03-30 AT Wien 22 Donaustadt, Palmenhaus Hirschstetten, Chamaeleo calyptratus (51705392235).jpg · Paul Korecky · CC BY-SA 2.0. Verkleind en omgezet naar WebP. De inhoud van de foto is ongewijzigd.

Gewone muskusschildpad die op hout in de zon ligt
Reptielen begrijpen

Een aquarium voor waterschildpadden inrichten

Plan zwemruimte, een droge zonneplek, een filter en veilige apparatuur op basis van de soort en de grootte die je schildpad als volwassen dier bereikt.

Lees de gids
Griekse landschildpad die groene bladeren eet
Reptielen begrijpen

Reptielen voeren: kies voedsel dat bij de soort past

Insecten, planten en diepvriesprooien: lees hoe leeftijd, voedingsstoffen en de omstandigheden in het terrarium de voeding beïnvloeden.

Lees de gids
Inlandse baardagame met opgeheven kop in een droog landschap
Reptielen begrijpen

Warmte en UVB in het terrarium goed regelen

Wat UVB voor reptielen doet, hoe warmte en verlichting samenhangen en waar en wanneer je de temperatuur op de zonneplek, in het koelere deel en ’s nachts meet.

Lees de gids