fellfolio.
Nederlands
Download in de App StoreVoor iPhone en iPad

Reptielen · SOORTENGIDS REPTIELEN

Een baardagame houden: terrarium, licht en voeding

Baardagamen zijn overdag actief. Ze bewegen tussen een lichte plek om zich op te warmen en koelere, beschutte plekken. Die opwarmplek moet daarom warmte en geschikte UVB-verlichting bieden, terwijl een schuilplek in de schaduw bereikbaar blijft. UVB is ultraviolette straling van type B. Die helpt de baardagame vitamine D3 aan te maken, zodat zijn lichaam calcium uit het voer kan gebruiken. Zijn voeding verandert naarmate hij ouder wordt.

De veel gehouden baardagame, Pogona vitticeps, heeft een ruim, goed geventileerd terrarium nodig met stevige plekken om te lopen, klimmen en graven. Meet de temperatuur en de UVB-blootstelling op de plekken waar de baardagame verblijft.

Pogona vitticeps

Kop van een baardagaam van dichtbij, met duidelijk zichtbare schubben en stekels
Ruimte om te bewegen
Voor 1 volwassen dier adviseert de RSPCA, een Britse dierenwelzijnsorganisatie, een terrarium van minstens 120 × 60 × 60 centimeter.
Licht en schaduw
Op een lichte, warme plek kan de baardagame zich opwarmen. Tegelijk moet hij een koelere schuilplek in de schaduw kunnen bereiken.
Gevarieerde voeding
Geschikte planten en voederinsecten horen allebei bij de voeding. Hun onderlinge verhouding verandert naarmate de baardagame ouder wordt.
Een eigen terrarium
Baardagamen verdedigen hun leefruimte. In huis hoort ieder dier een eigen terrarium te hebben.

Ruimte om te bewegen en veilige schuilplekken

Een volwassen baardagame kan met zijn staart ongeveer 45 centimeter lang worden. De RSPCA adviseert voor 1 dier een terrarium van minstens 120 centimeter lang, 60 centimeter breed en 60 centimeter hoog. Meer vloeroppervlak biedt langere looproutes, verschillende verblijfplekken en een duidelijker scheiding tussen warme en koele zones. Het terrarium moet goed geventileerd, ontsnappingsveilig en gemakkelijk schoon te maken zijn.

Stabiele stenen en stevig bevestigde takken bieden verhoogde plekken om te verkennen en uit te rusten. Met schuilplekken aan de warme en de koele kant kan de baardagame een temperatuur kiezen en toch beschut blijven. Een plek om te graven is nuttig, ook als de rest van de bodem uit stroeve tegels bestaat. De inrichting moet stevig staan en mag de baardagame geen toegang tot de lamp geven.

Meet de warme plek en de koelere kant

Baardagamen hebben warmte uit hun omgeving nodig om hun lichaamstemperatuur en spijsvertering te regelen. De RSPCA beschrijft een lichte plek om zich op te warmen van 38 tot 42 °C en een koelere kant in de schaduw van 22 tot 26 °C. Dit zijn temperaturen op 2 verschillende meetplekken, geen gemiddelde voor het hele terrarium. Een thermostaat regelt de warmtebron. Digitale thermometers met een voeler meten de temperatuur op de verblijfplekken van de baardagame. Een infraroodthermometer meet de temperatuur van oppervlakken.

Plaats de voeler van de thermostaat volgens de aanwijzingen voor het gebruikte verwarmingssysteem en scherm de lamp af zodat de baardagame die niet kan aanraken. Een radiator in de buurt of direct zonlicht door een raam kan de temperatuur in het terrarium onvoorspelbaar veranderen. 's Nachts hoort de verlichting uit te zijn. Het dierenziekenhuis van North Carolina State University adviseert dan ongeveer 21 tot 24 °C. Met thermometers aan beide uiteinden kun je nagaan hoe ver het terrarium afkoelt wanneer de lampen uit zijn. Daalt de gemeten temperatuur onder dit bereik, dan kan extra warmte zonder zichtbaar licht nodig zijn, geregeld door een thermostaat.

UVB, calcium en schaduw horen bij elkaar

UVB-straling helpt de baardagame vitamine D3 aan te maken. Daardoor kan zijn lichaam calcium gebruiken voor botten en andere functies. Een lichte kamer of zonlicht door een raam vervangt geschikte UVB-verlichting niet, want glas houdt het grootste deel van de UVB-straling tegen. Plaats een geschikte UVB-buis in het terrarium boven de warme plek, met een afscherming tegen aanraking. Tussen de lamp en het dier mag geen glas zitten. Aan de andere kant moet schaduw bereikbaar blijven.

Voor baardagamen noemt de RSPCA op de warme plek een UV-index van 3 tot 5 en in de schaduw 0. De UV-index, afgekort UVI, is een maat voor de sterkte van de UV-straling op de plek waar het dier verblijft. UVB is een soort straling, terwijl de UV-index een meetwaarde is. De afstand tot de lamp, de reflector, eventueel gaas en de leeftijd van de lamp beïnvloeden die waarde. Alleen het percentage op de verpakking is daarom niet genoeg om de verlichting goed in te stellen. Met een UV-indexmeter kun je op de verblijfplek meten. Volg ook de aanwijzingen van de fabrikant voor montage en vervanging van de lamp. Voor kleurvormen die bijzonder gevoelig zijn voor licht, zoals albino's, noemt de RSPCA op de warme plek een UV-index van hoogstens 3. Bespreek met een deskundige hoe je de verlichting voor zo'n dier moet inrichten.

Planten en voederinsecten per levensfase

Baardagamen zijn alleseters: ze eten zowel plantaardig als dierlijk voedsel. Jonge dieren eten naar verhouding meer geschikte voederinsecten. Naarmate ze ouder worden, neemt het aandeel gevarieerde planten toe. De RSPCA noemt onder meer rucola, witlof, waterkers en paardenbloembladeren als geschikt groenvoer. Geef wilde planten alleen als je de soorten zeker kunt herkennen en ze vrij zijn van bestrijdingsmiddelen. Geef vers voer en verwijder resten.

Ongewervelde voederdieren zijn dieren zonder wervelkolom, zoals krekels en sprinkhanen. Ze mogen niet breder zijn dan de bek van de baardagame. Ook voederinsecten hebben water en geschikt voer nodig. Door ze vóór het voeren voedzaam eten te geven, verbeter je hun voedingswaarde voor de baardagame. Levende insecten die in het terrarium achterblijven, kunnen de baardagame bijten en moeten worden verwijderd. Gebruik calcium- en vitaminepoeders volgens de aanwijzingen op het product en passend bij de UVB-verlichting. Ook te veel vitamine D3 kan schadelijk zijn. Zorg dat er schoon water in een ondiepe schaal staat.

Een stroeve bodem, een graafplek en een eigen terrarium

De bodembedekking, ook substraat genoemd, moet houvast bieden en kan graven mogelijk maken. Voor gezonde volwassen baardagamen noemt de RSPCA geschikte mengsels van zand en aarde of stroeve stenen tegels. Als de bodem grotendeels uit vaste tegels bestaat, kun je een aparte graafbak aanbieden. Calciumzand, houtsnippers en grove stukken bodembedekking die de baardagame kan inslikken, zijn ongeschikt. Ingeslikt materiaal kan de darm blokkeren, vooral als een te lage temperatuur de spijsvertering belemmert.

Baardagamen verdedigen hun leefruimte. Dieren die samen in 1 terrarium leven, kunnen elkaar voer en warme plekken ontnemen, bijten of ernstig verwonden. Geef elke baardagame als huisdier daarom een eigen terrarium. Verschillende routes, stevige verhoogde plekken en meerdere schuilplaatsen geven hem daar gelegenheid om te verkennen en uit te rusten. Als je de baardagame moet oppakken, til hem dan voorzichtig van onderen op en ondersteun zijn lichaam en alle 4 poten. Laat hem met rust als hij achteruitwijkt of dreigt te bijten.

Controleer dagelijks op veranderingen

Als je dagelijks kort kijkt naar temperatuur, verlichting, water, eetlust, ontlasting en beweging, merk je veranderingen vaak eerder op dan wanneer je slechts af en toe uitgebreid controleert. Verwijder vuil snel en maak het terrarium en de inrichting regelmatig schoon met middelen die geschikt zijn voor reptielen. Was je handen na contact met de baardagame of zijn terrarium, omdat reptielen salmonellabacteriën kunnen dragen.

Neem bij ademnood of duidelijke zwakte onmiddellijk contact op met een dierenartspraktijk die ervaring heeft met reptielen. Laat zwellingen, bewegingsproblemen of een duidelijke verandering in eetlust snel beoordelen. Te weinig UVB of calcium kan bijdragen aan botziekten. Zoek al vóór de komst van de baardagame een dierenartspraktijk met ervaring met reptielen. Voor iemand die tijdelijk voor hem zorgt, is het handig als het type lamp, de meetplekken, informatie over de voeding en de contactgegevens van de dierenarts schriftelijk vastliggen.

Veelgestelde vragen

Is daglicht bij een raam genoeg voor een baardagame?

Nee. Vensterglas houdt het grootste deel van de UVB-straling tegen en direct zonlicht kan het terrarium oververhitten. Een geschikte UVB-lamp en gecontroleerde warmte zijn nodig.

Heeft een baardagame een tweede baardagame nodig?

Nee. Baardagamen verdedigen hun leefruimte. Een tweede dier kan leiden tot strijd om voer en warme plekken of tot verwondingen. Een afwisselend ingericht terrarium voor 1 dier past beter bij de behoeften van een baardagame.

Bronnen en fotovermelding

Fotocredits

Foto: Pogona vitticeps · William Kreijkes · CC BY-SA 3.0. Bijgesneden, verkleind en omgezet naar WebP

Foto: Pogona vitticeps 0012.jpg · PeterBur63 · CC BY-SA 4.0. Verkleind en omgezet naar WebP. Wat je ziet, is verder hetzelfde gebleven.

Foto: Pogona vitticeps 24647867.jpg · Steve Doyle · CC BY 4.0. Verkleind en omgezet naar WebP. Wat je ziet, is verder hetzelfde gebleven.

Foto: Pogona vitticeps 77929492.jpg · Richard Fuller · CC0 1.0. Verkleind en omgezet naar WebP. Wat je ziet, is verder hetzelfde gebleven.

Gewone muskusschildpad die op hout in de zon ligt
Reptielen begrijpen

Een aquarium voor waterschildpadden inrichten

Plan zwemruimte, een droge zonneplek, een filter en veilige apparatuur op basis van de soort en de grootte die je schildpad als volwassen dier bereikt.

Lees de gids
Griekse landschildpad die groene bladeren eet
Reptielen begrijpen

Reptielen voeren: kies voedsel dat bij de soort past

Insecten, planten en diepvriesprooien: lees hoe leeftijd, voedingsstoffen en de omstandigheden in het terrarium de voeding beïnvloeden.

Lees de gids
Inlandse baardagame met opgeheven kop in een droog landschap
Reptielen begrijpen

Warmte en UVB in het terrarium goed regelen

Wat UVB voor reptielen doet, hoe warmte en verlichting samenhangen en waar en wanneer je de temperatuur op de zonneplek, in het koelere deel en ’s nachts meet.

Lees de gids