Fries paard: verzorging, training en gezondheid

Van Friesland naar rijden en mennen

Het Friese paard komt uit Friesland in Nederland. Vroeger werd het gebruikt in de landbouw, voor vervoer en als koetspaard. Het stamboek, waarin fokpaarden en hun afstamming worden geregistreerd, werd in 1879 opgericht. Tegenwoordig worden Friese paarden onder meer bereden en voor een koets aangespannen. Hun bouw verschilt per foklijn en per paard.

De zwarte vacht en lange manen zijn bekende kenmerken van het ras. Ze zeggen weinig over wat een paard heeft geleerd of hoe het zich gedraagt. Een paard dat in shows optreedt, kan andere ervaringen hebben dan een recreatiepaard dat regelmatig buitenritten maakt. Bij de keuze zou je daarom zowel de afstamming en eerdere activiteiten als de reacties van het paard in het dagelijks leven moeten bekijken. Let bijvoorbeeld op hoe het reageert wanneer je het ophaalt, poetst en leidt.

Kijk goed onder de manen en lange beenbeharing

Lang haar kan vuil, vocht of een geïrriteerde huid verbergen. Houd het haar tijdens het poetsen regelmatig voorzichtig opzij, zodat je de huid kunt zien. Controleer vooral de onderbenen rustig op korstjes, zwellingen en gevoelige plekken. Laat pijnlijke of terugkerende veranderingen door een dierenarts beoordelen, zodat de behandeling bij de oorzaak past.

Ontwar manen en staart voorzichtig, zonder aan knopen te trekken. Bind je het haar voor een activiteit vast, let er dan op dat het niet aan de huid trekt en dat de bevestiging niet schuurt. Controleer na de activiteit opnieuw of het haar niet trekt of schuurt. Voortdurend natte, vuile ligplekken maken de verzorging lastiger. Droge rustplekken en goed begaanbare paden die ook bij nat weer bruikbaar blijven, helpen het paard en zijn verzorgers. Houd bij gedeelde verzorging of als iemand tijdens je vakantie voor het paard zorgt rekening met de tijd die deze controles kosten.

Lees verder: Dagelijkse paardenverzorging: veranderingen opmerken

Bouw beweging en training geleidelijk op

Een krachtige, sierlijke draf kan indrukwekkend zijn. Toch moet het paard de conditie voor langere ritten onder het zadel of voor koetsritten geleidelijk opbouwen. Bij een jong paard, een paard dat na een pauze weer aan het werk gaat of een paard dat een nieuwe taak leert, moeten duur en moeilijkheid passen bij zijn huidige conditie. Plan ook rust en vrije beweging in.

Tijdens het proefrijden kun je nagaan of jij en het paard prettig samen bewegen en of het paard je signalen met benen en teugels begrijpt. Mennen, waarbij je een paard voor een koets bestuurt, vraagt aparte training, deskundige begeleiding, een goed passend tuig en een geschikte koets. Vraag vóór de aankoop of het paard al is gemend en welk tuig en welke koets het kent. Als je zelf nog leert mennen, plan dan lessen en betrouwbare hulp in. Een ervaren paard dat goed voor het mennen is opgeleid, kan je helpen dit te leren.

Lees verder: Beloningsgericht trainen met paarden: duidelijke stappen voor de dagelijkse verzorging · Veulens en jonge paarden: opgroeien, omgang en eerste leerstappen

Gezondheidsvragen vóór de aankoop

Voor Friese paarden zijn genetische tests beschikbaar voor bepaalde erfelijke aandoeningen. Het testpakket van de Universiteit van Californië in Davis (UC Davis) bevat onder meer tests voor erfelijke dwerggroei en hydrocefalie, een ernstige aandoening waarbij zich te veel vocht in de hersenen ophoopt. Er is ook een test voor distichiasis. Daarbij groeien wimpers op een ongebruikelijke plek aan de ooglidrand en kunnen ze het oogoppervlak irriteren. De tests zoeken naar specifieke erfelijke varianten die met deze aandoeningen samenhangen.

Bespreek laboratoriumuitslagen met een deskundige, vooral als je met het paard wilt fokken. Wat een uitslag betekent, hangt af van de aandoening en van de manier waarop de erfelijke aanleg van ouders op nakomelingen overgaat. Een uitslag waarbij de onderzochte varianten niet zijn gevonden, vervangt geen onderzoek van het hart, het bewegingsapparaat, zoals botten, spieren en gewrichten, de huid of de ogen. Bespreek vóór de aankoop eerdere onderzoeksresultaten en wat je met het paard wilt doen. Vraag bij een pijnlijk, tranend of dichtgeknepen oog snel advies aan een dierenarts. Wacht niet tot de volgende controleafspraak.

Huisvesting en voeding passend regelen

Een geschikte plek voor een paard biedt voldoende ruimte, gezelschap van paarden waarmee het goed overweg kan, ruwvoer zoals hooi en droge rustplekken. Controleer bij een groot of stevig gebouwd paard ter plaatse of poorten, de poetsplaats en de vervoersmogelijkheid voldoende ruimte bieden. Heeft het paard eerder onder andere omstandigheden geleefd, bereid de overgang dan samen met het stalteam voor. Let op hoe het paard reageert om te beoordelen of er verdere aanpassingen nodig zijn.

De hoeveelheid en samenstelling van het voer moeten passen bij de lichaamsconditie van het paard, de hoeveelheid werk en de kwaliteit van het ruwvoer. Beoordeel daarvoor onder meer of het paard te mager of te zwaar is. Alleen een glanzende vacht laat niet zien of het paard passend wordt gevoerd. Bekijk en voel daarom regelmatig de ribbenstreek, hals en spieren. Op latere leeftijd kun je extra letten op het gebit, het gewicht en hoe soepel het paard beweegt. Meer tijd voor het poetsen of een makkelijker bereikbare voerplek kan dan helpen. Laat plotselinge veranderingen onderzoeken, zodat behandelbare klachten niet te snel aan ouderdom worden toegeschreven. Vertrouwde paarden blijven ook tijdens zulke aanpassingen waardevol gezelschap.

Lees verder: Een passende pensionstal voor je paard vinden · Oudere paarden: voeding, beweging en dagelijkse verzorging aanpassen