Chinchilla's houden: ruimte, gezelschap en koele zomers

Past hun dagritme bij jouw huis?

Overdag hebben chinchilla's langere periodes van ongestoorde rust nodig. Een kinderkamer waar 's middags veel gebeurt, kan hun slaap verstoren. Een slaapkamer is vaak ook minder geschikt als geknaag en beweging je 's nachts wakker houden. Een rustige kamer waar je 's avonds tijd hebt om ze te voeren, te observeren en te laten bewegen, past vaak beter.

Denk vóór hun komst ook aan de zomer. Een kamer op de bovenste verdieping die dagenlang warm blijft, is moeilijker koel te houden dan een koele kamer op de begane grond. Bedenk vooraf hoe je hun kamer betrouwbaar koel houdt. Een koelplaat biedt een extra plek om te liggen, maar helpt niet genoeg als de lucht in de kamer voortdurend te warm is.

Samenleven met een vertrouwde chinchilla

Chinchilla's hebben gezelschap nodig van andere chinchilla's met wie ze goed overweg kunnen. Een bestaand paar uit een opvang kan de start makkelijker maken: de dieren kennen elkaar al en hun verzorgers kunnen je iets vertellen over hun gewoontes en voorkeuren. Dieren van hetzelfde geslacht of een zorgvuldig samengestelde groep met een gecastreerd mannetje voorkomen ongeplande jongen. Een mannetje kan na castratie nog een tijd jongen verwekken. Houd daarom de wachttijd aan die de dierenarts opgeeft voordat hij met vrouwtjes gaat samenleven.

Zet een onbekende chinchilla niet zomaar bij een dier in het verblijf. Chinchilla's kunnen hun territorium verdedigen en elkaar daarbij verwonden. Een kennismaking in stappen vraagt daarom voorbereiding en begeleiding van iemand met ervaring. Zorg in een gedeeld verblijf voor meerdere schuilplekken en voerplekken, zodat de dieren elkaar kunnen ontwijken. Kijk ook bij een vertrouwd paar of beide dieren rustig kunnen eten en slapen zonder telkens te worden weggejaagd.

Ruimte om te springen en veilige plekken om te landen

Zürcher Tierschutz, een dierenwelzijnsorganisatie in Zürich, adviseert voor 2 chinchilla's minstens 2 vierkante meter vloeroppervlak en een hoogte van 150 centimeter. Dit zijn ondergrenzen. Een groter verblijf biedt meer ruimte voor sprongen en schuilplekken. Plaats brede zitplanken op verschillende hoogtes zo dat de dieren van de ene naar de andere kunnen springen zonder bij een misstap diep te vallen.

Een ruim slaaphuis, extra schuilplekken en geschikte takken om aan te knagen horen bij de inrichting. Zet alles stevig vast, want chinchilla's zetten krachtig af en landen stevig. Zorg dat ze niet kunnen knagen aan plastic onderdelen of afbladderende verf- of beschermlagen. Daarbij kunnen kleine stukjes loskomen die ze kunnen inslikken. Controleer vooral nieuwe onderdelen regelmatig op schade en wacht daarmee niet tot de volgende grote schoonmaak.

De plek voor het verblijf moet droog en goed geventileerd zijn, zonder direct zonlicht. De Britse dierenwelzijnsorganisatie RSPCA adviseert een koele omgeving van ongeveer 10 tot 18 graden Celsius. Met een thermometer bij de dieren kun je zien hoe warm het daar in de loop van de dag wordt. Zorg dat je vóór de zomerhitte een betrouwbare manier hebt om de kamer koel te houden.

Hooi als basis van de dagelijkse voeding

Goed hooi moet altijd beschikbaar zijn. Het levert veel vezels en door langdurig te kauwen slijten de tanden, die hun hele leven blijven doorgroeien. Een kleine, afgemeten hoeveelheid geschikte chinchillapellets kan het hooi aanvullen. Pellets zijn kleine brokjes samengeperst voer. Hooi hoort het grootste deel van de voeding te zijn. Vervang het niet door zoete knabbelstangen, gedroogd fruit of steeds andere lekkernijen. Verander het voer geleidelijk en overleg bij twijfel met een dierenartspraktijk die ervaring heeft met chinchilla's.

Een eenvoudig voerschema helpt ook andere verzorgers. Schrijf op welk hooi en aanvullend voer de dieren krijgen, hoeveel daarvan en wat ze niet mogen krijgen. Zorg elke dag voor vers drinkwater. Kijk bij het voeren of elke chinchilla echt eet en normaal keutels produceert. Een volle voerbak zegt daar niets over. Ook een dier dat alleen in de bak zoekt zonder goed te kauwen, heeft aandacht nodig.

Een zandbad en ruimte om te verkennen

Tijdens een zandbad rollen chinchilla's op hun zij en rug door speciaal chinchillazand. Dat neemt overtollig vet en vocht uit hun dichte vacht op en helpt zo bij de vachtverzorging. De bak moet groot genoeg zijn om in te rollen en stevig staan. Verwijder vuil met een zeef of vervang het zand. Een bad met water hoort niet bij de gewone verzorging. Een natte, zeer dichte vacht droogt slecht en kan huidproblemen in de hand werken.

Een veilig afgeschermde ruimte geeft de dieren extra gelegenheid om te bewegen. Zorg vooraf dat ze niet bij kabels, giftige planten en smalle kieren kunnen. Houd deuren dicht en andere dieren buiten de ruimte. Stevige, lage verhogingen bieden veilige plekken om op te springen en te landen. Een wiebelende kast is daarvoor ongeschikt. Een vertrouwde transportbox kan het makkelijker maken om de chinchilla's terug naar hun verblijf te brengen zonder ze door de kamer te moeten opjagen.

Als eten of gedrag verandert

Laat minder eetlust, duidelijk minder keutels, een natte kin of gewichtsverlies snel door een dierenarts beoordelen. Langzaam eten kan bijvoorbeeld door gebitsproblemen komen, die je thuis niet betrouwbaar kunt uitsluiten. Geef medicijnen voor mensen of andere dieren alleen op aanwijzing van de behandelend dierenarts.

Weeg de chinchilla's regelmatig en noteer het gewicht en andere veranderingen. Een korte weging en je aantekeningen helpen de dierenarts te zien wat er is veranderd en sinds wanneer. Heeft een chinchilla het heet en is hij daarbij zwak of heeft hij moeite met ademen, zoek dan onmiddellijk hulp van een dierenarts. Leg een vakantieoppas naast voer en schoonmaak ook uit hoe de temperatuur wordt gecontroleerd, welke dierenarts bereikbaar is en hoe de dieren veilig vervoerd kunnen worden. Aan het begin van de avond zijn chinchilla's vaak beter te observeren dan midden in hun slaapperiode.

Let bij oudere chinchilla's extra op of ze nog veilig springen en landen. Na beoordeling door een dierenarts kunnen extra, lager geplaatste tussenplanken hun routes makkelijker maken. Voer, water en het zandbad moeten bereikbaar zijn zonder riskante sprongen. Neem bij nieuwe moeite met kauwen of dalend gewicht snel contact op met een dierenarts, ook als het dier nog wel favoriete hapjes eet.