Blauwgele ara: ruimte, gezelschap en een lang leven samen

Blauwe vleugels, een gele borst en een sterke snavel

Ara ararauna is de wetenschappelijke naam van de blauwgele ara. De World Parrot Trust noemt een totale lengte van ongeveer 86 centimeter, inclusief de lange staart, en een gewicht van ongeveer 1 tot 1,3 kilogram. De blauwe bovenzijde, gele onderkant, het groene voorhoofd en de lichte gezichtshuid met donkere veerlijntjes maken hem herkenbaar.

De soort komt uit tropisch Amerika en leeft onder meer in bossen, langs rivieren en in savannes met bomen. In het wild zoeken de vogels samen naar voedsel. Binnen een groep blijven partners vaak dicht bij elkaar. Mannetjes en vrouwtjes zijn aan hun verenkleed niet betrouwbaar te onderscheiden.

Vogels kiezen die met elkaar overweg kunnen

Elkaars veren verzorgen, roepen en samen rusten horen bij hun sociale leven. Een bestaand paar uit een betrouwbare opvang kan de keuze makkelijker maken. Bij het introduceren van een nieuwe partner kunnen ervaren papegaaienhouders en een vogelkundige dierenarts helpen. Dat is een dierenarts met ervaring in de behandeling van vogels.

Een nieuwkomer zou eerst onderzocht en apart van de andere vogels gehuisvest moeten worden. Deze quarantaine verkleint het risico dat onopgemerkte infecties worden doorgegeven. De duur en eventuele onderzoeken spreek je af met de dierenarts. Daarna kan het contact geleidelijk worden opgebouwd. Voor de eerste ontmoetingen en eventuele conflicten moeten afzonderlijke verblijven beschikbaar blijven.

Een passend paar kan een grote volière delen als beide vogels afstand kunnen nemen. Twee grote ara’s in een gewone kooi zetten biedt daar weinig gelegenheid toe. Herhaald achtervolgen, bijten of een vogel bij het voer weghouden vraagt om een veilige scheiding. Hoe de vogels werkelijk met elkaar omgaan, zou de inrichting van hun verblijf moeten bepalen.

Vliegruimte een vaste plek geven

Een volière is een ruim vogelverblijf. Bij ara’s zou de indeling echte vluchten tussen de zitplaatsen mogelijk moeten maken. Een hoge, smalle constructie biedt weinig vliegafstand wanneer de vogels vooral van tak naar tak klimmen. Ook een vogelkamer heeft een lange vrije route nodig, zonder meubels, lampen of speelgoed ertussen.

Deskundigen van het Duitse onderzoeksproject Exopet adviseerden in 2018 voor een paar een volière van minstens 4 × 2 × 2 meter, gecombineerd met dagelijks meerdere uren vrij vliegen. Voor de vliegkamer of eigen vogelkamer noemden zij minstens 30 vierkante meter vloeroppervlak. Dat geeft een beeld van de ruimte die twee ara’s vragen.

Stevige natuurlijke takken met verschillende diktes en veilige landingsplaatsen passen in de inrichting. Voerbakken zouden buiten het bereik van uitwerpselen vanaf hogere zitplaatsen moeten staan. Buitenhuisvesting vraagt daarnaast om een geschikt verwarmd schuilverblijf en veilige doorgangen tussen de delen. Advies vooraf helpt om klimaat, verlichting, materialen en schoonmaak op elkaar af te stemmen.

Lees verder: Een vogelkamer inrichten: veilige vliegroutes en goede landingsplekken

Een kamer die tegen hun nieuwsgierigheid kan

Sluitingen, gaas en bevestigingen zouden geschikt moeten zijn voor grote papegaaien. Een ara onderzoekt bereikbare voorwerpen met zijn snavel. Stroomkabels, afbladderende coatings en losse kleine onderdelen moeten daarom buiten zijn bereik blijven. Speelgoed en materialen verdienen regelmatige controle en vervanging wanneer beschadigingen ze onveilig maken.

Voor het vrij vliegen zouden buitendeuren en ramen gesloten moeten zijn, ook kiepramen. Grote glasvlakken moeten als obstakel herkenbaar zijn. Ventilatoren moeten uit en open waterbakken moeten worden afgeschermd. Andere huisdieren horen tijdens die vluchten in een andere kamer.

De keuken is geen geschikte vogelkamer. Naast hete oppervlakken en open pannen vormen dampen een gevaar. PTFE is een kunststof in sommige antiaanbaklagen. Bij het verhitten van zulke producten, vooral bij oververhitting, kunnen stoffen vrijkomen die dodelijk zijn voor vogels. Ook rook, geursprays en schoonmaakdampen zouden hun verblijf niet mogen bereiken.

Een voeding met meer dan noten

Noten openen houdt de snavel bezig, maar noten en zonnebloempitten alleen leveren niet alle voedingsstoffen die een ara nodig heeft. Een geschikt volledig voer voor ara’s kan de basis vormen. Dat zijn vaak pellets, kleine voerbrokjes waarin verschillende ingrediënten zijn samengevoegd. Passende porties groente en andere met de vogeldierenarts afgestemde voeding zorgen voor afwisseling.

De hoeveelheden hangen onder andere af van beweging, gewicht, lichamelijke conditie en het bestaande menu. Je kunt kleine porties noten verstoppen om de vogel naar voer te laten zoeken, of ze als beloning geven. Ze tellen mee in het dagelijkse voer en zouden dus meegenomen moeten worden bij het afmeten van de porties.

Een ara die pellets niet kent, moet ze eerst als voedsel leren herkennen en eten. Een overstap hoort daarom geleidelijk te gaan. Het vertrouwde voer zou pas verminderd moeten worden als de vogel het nieuwe voer aantoonbaar eet. Regelmatig wegen helpt om ongewenst gewichtsverlies te herkennen. Schoon water, dagelijks afgewassen bakjes en tijdig verwijderde bederfelijke resten horen bij de routine.

Zoeken, uit elkaar halen en samen leren

Een ara kan lang bezig zijn met bast losmaken of geschikt hout bewerken. Onbehandeld materiaal dat veilig is voor papegaaien mag daarvoor worden aangeboden en stukgaan. Kleine voerporties in makkelijk bereikbare voerspeeltjes geven nog een bezigheid. De beloning zou in het begin eenvoudig bereikbaar moeten zijn voordat de zoektocht moeilijker wordt.

Korte vrijwillige oefeningen kunnen de verzorging makkelijker maken. Een vrijwillige stap op een aangeboden zitstok kan meteen worden beloond. Later kan de vogel oefenen om vanaf die stok in een transportmand te stappen. Rustig op een weegschaal staan is ook nuttig. Als hij afstand neemt, zou een volgende toenadering van verder weg moeten beginnen. Schreeuwen of hem tijdens het oefenen vasthouden maakt vertrouwen opbouwen moeilijker.

Lees verder: Vogels trainen: vertrouwen, transportbox en verzorging

Omgaan met roepen en rust

De krachtige roep van een blauwgele ara draagt ver. Die hoort bij zijn communicatie en is niet eenvoudig af te leren. Vooraf wat langer op bezoek gaan bij een ervaren houder of opvang is waardevol. Zo krijg je een beter beeld van het geluid en het dagritme in verhouding tot je eigen woonsituatie.

Een voorspelbare routine kan vliegen, voer, korte gezamenlijke activiteiten en ongestoorde rust combineren. Elke vogel zou ook dingen moeten hebben waarmee hij zichzelf kan bezighouden. ’s Nachts heeft het paar een rustige plek nodig zonder voortdurende televisie, gesprekken en wisselend licht. Wie vaak laat werkt, kan het beste een tweede vertrouwd persoon bij de verzorging betrekken.

Lees verder: Leven met papegaaien: een passende soort en een goed dagritme

Hun voorgeschiedenis kennen

Het vertrouwde voer, contacten met andere vogels, medische voorgeschiedenis en vaste gewoonten zijn belangrijker dan de belofte dat een ara bijzonder tam is. Jonge vogels zouden al zelfstandig moeten eten. Thuis de handvoeding van een nog niet zelfstandig etend jong afmaken is geen geschikte taak voor een beginnende houder.

Jonge vogels die door hun ouders worden grootgebracht, leren ook door contact met andere papegaaien. Handopfok kan in bepaalde omstandigheden nodig zijn, maar zou niet verkocht moeten worden als een snelle weg naar een bijzondere band met mensen. Een al met de hand grootgebrachte vogel verdient evengoed geschikt gezelschap en een geduldige kennismaking met zijn nieuwe thuis.

Als een ara minder eet, ongewoon stil wordt of andere ontlasting heeft, is snel contact met een vogelkundige dierenarts verstandig. Moeizame ademhaling of ernstige zwakte vraagt om onmiddellijke hulp. Een klaargezette transportmand en opgeslagen noodnummers maken de rit naar de praktijk eenvoudiger.

Lees verder: Vogels in elke levensfase: van jonge vogel tot oudere huisgenoot

Rekening houden met de komende tientallen jaren

De World Parrot Trust noemt een mogelijke levensduur van 60 jaar. De zorg kan daardoor veel langer duren dan je huidige levensfase. Wie kan de vogels verzorgen bij ziekte, tijdelijk huisvesten tijdens een verhuizing of later blijvend overnemen? Een vervangende verzorger zou het paar en de veilige werkwijze al moeten kennen.

De kostenplanner helpt om volière, verbouwingen en vervoer te scheiden van terugkerende uitgaven. Voer, nieuw materiaal voor bezigheden en dierenartskosten horen in het vaste budget. In het verzorgingsplan kun je ook voerafspraken, deurcontroles en belangrijke contacten verzamelen voor iemand die de zorg overneemt.