Diamantduiven houden: gezelschap, vliegruimte en dagelijkse verzorging

De diamantduif leren kennen

De diamantduif, Geopelia cuneata, behoort tot de duivenfamilie. BirdLife Australia noemt een totale lengte van 19 tot 24 centimeter, inclusief de lange staart. Bij de natuurlijke kleur zijn kop en borst blauwgrijs en de vleugels grijsbruin met kleine witte stippen. Bij jonge vogels is de tekening minder duidelijk en de ring rond het oog bleker.

In Australië leeft de soort vooral in droge, open gebieden met water binnen bereik. Daar zoeken de vogels op de grond naar kleine graszaden. Ook thuis is hun zachte, herhaalde gekoer vaak te horen, in de broedtijd soms zelfs ’s nachts. Een bezoek aan een ervaren houder of vogelopvang helpt om te horen hoe die geluiden binnenshuis klinken.

Een passend maatje kiezen

Een koppel dat al goed samenleeft, is een goede keuze om mee te beginnen. Een opvang of ervaren bemiddelaar weet vaak welke vogels bij elkaar passen. Zomaar twee mannetjes bij elkaar zetten kan tot rivaliteit leiden. Ook in een grotere groep kunnen mannetjes strijden om vrouwtjes en favoriete plekken.

Let bij het kijken op beide vogels: kan elk dier rustig eten, rusten en afstand nemen wanneer het dat wil? Meerdere voerplekken en zitplaatsen op enige afstand helpen om conflicten te vermijden. Als één vogel steeds wordt opgejaagd of niet bij het voer mag, is het verstandig ze tijdelijk veilig te scheiden. Iemand met ervaring kan daarna helpen beoordelen of de partnerkeuze of inrichting een rol speelt.

Een volière met verschillende vogelsoorten vraagt extra voorbereiding. Andere vogels hebben hun eigen voedingsbehoeften en kunnen de kleine duiven onder druk zetten. Voor een beginnende houder is een koppel diamantduiven in een geschikt eigen verblijf daarom overzichtelijker dan een gemengde groep.

Vliegruimte, een vrije bodem en een veilige omgeving

Diamantduiven vliegen van de ene tak naar de andere. Ze klimmen niet langs de tralies zoals papegaaien. Aan een hoog, smal verblijf hebben ze daarom weinig. Een ruime binnenvolière, dus een groot verblijf waarin ze echt kunnen vliegen, of een veilige vogelkamer past beter. Tussen de landingsplaatsen moeten meerdere vleugelslagen mogelijk zijn, zonder takken en bakjes in de weg.

Op de bodem hoort voldoende open ruimte te blijven om te lopen en voer te zoeken. Lage, goed bereikbare voerbakjes zijn makkelijk schoon te maken en te controleren. Natuurlijke takken van verschillende diktes geven de poten afwisselende steun. Voer en water kun je het beste op een plek zetten waar geen zitstok boven hangt. Zo vallen er geen uitwerpselen in de bakjes.

Bij een buitenvolière hoort een geschikt binnenverblijf dat ook bij slecht weer genoeg ruimte biedt. Schaduw, beschutting tegen regen en een ingang met twee deuren horen in het ontwerp thuis. De ruimte tussen de deuren dient als sluis: de buitendeur gaat dicht voordat de binnendeur opengaat. Zo blijft er steeds een deur naar buiten gesloten. Een vogel die gewend is aan een warm huis, zou niet plotseling naar een koud buitenverblijf moeten verhuizen.

In een vogelkamer horen ramen en buitendeuren dicht te zijn. Grote glasvlakken moeten voor de dieren herkenbaar zijn als obstakel. Draaiende ventilatoren, open bakken met water en toegang tot de keuken zijn gevaarlijk tijdens het vliegen. Katten en honden zouden geen toegang tot het vogelgedeelte moeten hebben. Vooral op de grond moeten de duiven ongestoord kunnen lopen en eten.

Rook, geursprays en kookdampen horen niet in hun leefruimte. Ook oververhitte antiaanbaklagen kunnen giftige dampen afgeven. ’s Nachts hebben de vogels een rustige, donkere slaapplek nodig. Overdag hoort de verlichting zowel lichte als schaduwrijkere plekken te bieden. Bij een geschikte vogellamp moeten de afstand en montagevoorschriften van de fabrikant worden gevolgd. De vogels hebben ook plekken buiten de lichtbundel nodig.

Lees verder: Een vogelkamer inrichten: veilige vliegroutes en goede landingsplekken

Kleine zaden en volwaardige voeding

Diamantduiven eten vooral fijne zaden. Gierst en andere kleine zaden zijn daarom gebruikelijke bestanddelen van mengsels voor kleine duiven. Een zaadmengsel alleen levert niet vanzelf alle voedingsstoffen die nodig zijn. Kijk bij de aankoop naar de samenstelling en of het product bedoeld is als volledig voer of als aanvulling.

Volledig voer is samengesteld om bij gebruik volgens de verpakking alle benodigde voedingsstoffen te leveren. Voor duiven bestaan ook kleine pellets, geperste of gevormde voerbrokjes met verschillende ingrediënten. Een dierenarts met ervaring in vogels kan helpen beoordelen hoe een geschikt product bij het bestaande voer past. Nieuw voer kun je het beste geleidelijk aanbieden. De hoeveelheid vertrouwd voer hoort pas omlaag te gaan als beide vogels genoeg van het nieuwe voer eten.

Gewassen, fijn gesneden bladgroente kan het menu aanvullen. Vers drinkwater hoort altijd bereikbaar te zijn. Voerresten en vuil moeten dagelijks worden verwijderd en de bakjes grondig worden schoongemaakt. Het helpt om bij het voeren even naar elke vogel te kijken. Een vol bakje zegt weinig over de vraag of ook het terughoudendere maatje genoeg heeft gegeten.

Wat grit is en waar calcium voor dient

Diamantduiven slikken zaden met de zaadhuls eromheen door. Onder de naam grit worden verschillende producten verkocht. Kleine onoplosbare steentjes zijn bedoeld om het voedsel in de spiermaag te helpen vermalen. Dat is het krachtige deel van de maag dat het voer fijnmaakt. Schelpengrit bestaat uit gebroken schelpen die in het spijsverteringskanaal kunnen oplossen en calcium leveren. Calcium is onder meer nodig voor botten en eierschalen.

Dierenartsen geven uiteenlopende adviezen over onoplosbaar grit voor duiven. De dierenklinieken van VCA waarschuwen voor problemen bij te grote hoeveelheden en adviseren, als je grit aanbiedt, alleen verteerbaar schelpengrit. Daarom hoort een voedingsplan te vermelden welk mineralenproduct bij het basisvoer past en in welke hoeveelheid. De dierenarts kan dit aan de hand van de verpakkingen beoordelen. Extra vitamines en mineralenmengsels kun je beter niet combineren zonder de totale inname te laten controleren.

Voer zoeken, zandbaden en vertrouwen opbouwen

Een schoon, laag schaaltje met een kleine portie van het gewone voer geeft de duiven gelegenheid om te zoeken en te pikken. Beide vogels moeten erbij kunnen. Het schaaltje hoort niet onder een zitstok te staan waar uitwerpselen in kunnen vallen. Diamantduiven nemen ook graag een bad in fijn, droog zand. Een apart laag schaaltje met geschikt vogelzand kan daarvoor dienen. Vervang het zand wanneer het vochtig of vuil wordt en houd het zandbad gescheiden van het drinkwater.

Rustige bewegingen en wat afstand helpen bij de dagelijkse verzorging. Als de duiven in je buurt blijven eten, is dat een goed begin. Om ze later aan een vervoersbox te laten wennen, kun je wat lievelingsvoer eerst bij de ingang en daarna geleidelijk verder naar binnen aanbieden. Als ze zelf mogen naderen, leren ze de routine kennen zonder telkens gevangen te worden. Aaien of op de hand zitten hoeft daarbij geen doel te zijn.

Lees verder: Vogels trainen: vertrouwen, transportbox en verzorging

Vooraf nadenken over eieren en jongen

Een koppel kan gaan broeden zonder dat je dat had gepland. Het vrouwtje legt meestal twee eieren en beide ouders broeden. Als je geen jongen wilt grootbrengen, kun je beter geen nestmandjes of extra nestmateriaal aanbieden. Komen er toch eieren, dan kan een vogeldierenarts of ervaren opvang adviseren over tijdig vervangen door passende kunsteieren.

Steeds opnieuw eieren leggen belast het lichaam en verhoogt de behoefte aan voedingsstoffen. Als een duif opvallend vaak legt, is het verstandig met de dierenarts naar voer, verlichting en omstandigheden die het broeden stimuleren te kijken. Een zwak vrouwtje dat met opgezette veren zit, perst alsof het een ei probeert te leggen of moeilijk ademt, kan onder meer een vastzittend ei hebben. Dat is een spoedgeval. Druk niet op de buik en probeer een ei niet zelf te verwijderen.

De verhuizing en verzorging door de jaren heen

Voor de verhuizing is het goed om herkomst, vertrouwd voer en bekende gezondheidsproblemen te bespreken. Bij jonge vogels hoort de fokker of opvang te bevestigen dat ze zelfstandig voldoende eten. Een ingericht verblijf met bekend voer en makkelijk te vinden water helpt bij de start. Een nieuwe vogel die bij andere vogels komt wonen, hoort eerst een gezondheidscontrole te krijgen. Tot de dierenarts toestemming geeft voor contact, is huisvesting in aparte kamers verstandig. Deze quarantaine helpt voorkomen dat een onopgemerkte infectie wordt overgedragen.

ZOO Sedlec noemt voor diamantduiven in gevangenschap een levensduur van tien jaar of meer. Ook als ze ouder worden, moeten beide vogels hun vertrouwde plekken kunnen bereiken. Lagere, makkelijk aan te vliegen zitplaatsen en extra voerplekken kunnen helpen wanneer een duif minder goed vliegt. Ook bij een oudere duif is onderzoek door een dierenarts nodig als het dier plotseling minder goed beweegt.

Voor de vakantie is iemand nodig die beide duiven kent, dagelijks naar ze omkijkt en weet welke dierenarts bereikbaar is. Met de kostenplanner kun je de uitgaven voor volière en voer inschatten en geld voor behandelingen reserveren. Een verzorgingsinstructie legt vast wat er ’s ochtends moet gebeuren en aan welke veranderingen de oppas kan merken dat een vogel zich anders gedraagt dan normaal.

Lees verder: Vogels in elke levensfase: van jonge vogel tot oudere huisgenoot

Veranderingen op tijd opmerken

Tijdens hun gewone bezigheden leer je de duiven goed kennen. Welke eet eerst, waar rusten ze en hoe bewegen ze door de volière? Die gewoonten helpen om veranderingen te herkennen. Minder eetlust, ongebruikelijke stilheid, andere uitwerpselen of gewichtsverlies zijn redenen om snel met een vogeldierenarts te overleggen. Een kort filmpje kan laten zien wat je thuis hebt opgemerkt.

Het is normaal dat diamantduiven tijd op de bodem doorbrengen. Het wordt zorgelijk als een vogel daar zwak, met opgezette veren of met gesloten ogen blijft zitten en nauwelijks reageert. Ademnood, een verwonding of duidelijke zwakte vraagt direct om diergeneeskundige hulp. De dagelijkse verzorging is ook een goed moment om bodem, bakjes en zitstokken na te kijken. Vochtige bodembedekking en beschadigde takken moeten worden vervangen. Ook opgehoopt vuil hoort bij het schoonmaken te worden weggehaald.